Agent SB napisał książkę dla kombatantów Czerwca'56

Krzysztof M. Kaźmierczak
Archiwalne zdjęcie Dariusza Matelskiego
Archiwalne zdjęcie Dariusza Matelskiego Archiwum IPN
Dariusz Matelski, jedyny dotychczas ujawniony tajny współpracownik Służby Bezpieczeństwa z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, napisał książkę dla kombatantów Poznańskiego Czerwca 1956. Publikację sfinansował poznański samorząd, wojewoda i... "Solidarność".

W październiku 2005 roku Janusz Pałubicki, były szef poznańskiej "Solidarności" i prof. Tomasz Schramm, historyk z UAM ogłosili, że dr Dariusz Matelski był od 1984 roku tajnym współpracownikiem SB o kryptonimie "Leński". Sprawa odbiła się szerokim echem, gdyż dotąd w Poznaniu nie ujawniono żadnego innego agenta ze sfer uniwersyteckich. Od tego czasu Matelski unika mediów i... skrzętnie usuwa z Wikipedii wpisy o swojej niechlubnej przeszłości.

W archiwum Instytutu Pamięci Narodowej w Poznaniu znajduje się obszerna dokumentacja konfidenckiej działalności Matelskiego. Zwerbowano go, gdy był studentem III roku historii. "Zadeklarował współpracę w formie dobrowolnej pomocy udzielonej SB" czytamy w raporcie z 17 grudnia 1984 roku napisanym przez por. Andrzeja Spychaja z Wydziału III-1 SB w Poznaniu. Matelski sam wybrał sobie pseudonim "Leński". Zachowały się jego teczka personalna i teczka pracy agenta. Znaleźć w niej można donosy na pracowników UAM i studentów, w tym działaczy ówczesnej opozycji, m.in. Zbigniewa Czerwińskiego (dziś radnego sejmiku) i dr. hab. Krzysztofa Brzechczyna (obecnie historyka UAM i pracownika IPN). W teczce Matelskiego jest także doniesienie dotyczące prof. Władysława Bartoszewskiego na temat jego pobytu w Poznaniu.

O dziwo, największa organizacja kombatantów Czerwca wybrała akurat TW "Leńskiego" na autora poświęconej im publikacji. Wydana przez wydawnictwo Grafika "Działalność Stowarzyszenia Poznański Czerwiec'56 w latach 1989-2008" liczy ponad 300 stron. Książkę Matelski zadedykował nieżyjącemu już prof. Edmundowi Makowskiemu, który był współodpowiedzialny za cenzurowanie informacji o krwawych wydarzeniach w 1956 roku (w latach 1955-1958 pracował jako cenzor). Zamieścił w publikacji także swój biogram, oczywiście z pominięciem współpracy z SB.

- Jestem bardzo zaskoczona. Nie wiedziałam, że Dariusz Matelski był tajnym współpracownikiem Służby Bezpieczeństwa. Polecił go do napisania książki o nas kolega ze stowarzyszenia - mówi Aleksandra Banasiak, prezes Stowarzyszenia "Poznański Czerwiec’56".

- Ja go wcale nie poleciłem. Po prostu pozytywnie o Matelskim mówił mi dyrektor szkoły podstawowej, z którą ten historyk jest związany - tłumaczy się Romuald Gwizdek, członek zarządu stowarzyszenia.
Mimo rozbieżności zdań oboje są zgodni co do jednego: twierdzą, że gdyby znali przeszłość Matelskiego, nie wybraliby go na autora książki. - Nie wiem co z tym teraz zrobić. Ta książka miała uświetnić 20-lecie naszej organizacji, a teraz taki wstyd. To nieuczciwe, że Matelski nie powiedział nam o swojej przeszłości - mówi Banasiak.

- To żenujące. Nie rozumiem jak można zasłaniać się niewiedzą. Wszystkie media informowały, że Matelski był agentem SB. O tym do dzisiaj mówi się w Poznaniu - uważa Włodzimierz Marciniak, szef Związku Kombatantów i Uczestników Powstania Poznańskiego Czerwca 1956 roku. Zapewnia, że jego organizacja sprawdza w IPN wszelkie osoby, które nawiązują współpracę ze związkiem. - Nie możemy pozwolić sobie na związek z jakimś ubekiem - tłumaczy ostrożność.

W książce zamieszczono informacje, że wydano ją dzięki wsparciu Urzędu Miasta Poznania, Urzędu Marszałkowskiego, wojewody i "Solidarności". Dwa pierwsze podmioty wypierają się, że dotowały publikację napisaną przez agenta. Nie wiadomo, jak zareagują pozostali sponsorzy.

- To bardzo kłopotliwa sytuacja. Kiedy stowarzyszenie zwróciło się do nas o wsparcie finansowe książki, nie wiedzieliśmy wtedy, kto będzie jej autorem. Nikomu nie przyszłoby do głowy, że na jej autora zostanie wybrany tajny współpracownik SB. Będziemy zastanawiać się, co z tym zrobić - powiedział nam Jarosław Lange, przewodniczący NSZZ "Solidarność" Region Wielkopolska.

Co na to autor kontrowersyjnej publikacji? - Nie odpowiem na żadne pytanie. Nie rozmawiam z dziennikarzami - oświadczył kilkakrotnie Dariusz Matelski, kiedy odwiedziliśmy go wczoraj w Instytucie Historii UAM. Uciekł przed dziennikarzem "Polski Głosu Wielkopolskiego" z budynku uniwersytetu. Matelski nie odpowiedział także na pytania przesłane mu pocztą.

Starania poznańskich historyków, by władze UAM wyciągnęły wobec Matelskiego konsekwencje za współpracę i donoszenie na kolegów, nie dały żadnego rezultatu. Przeciwnie, można odnieść wrażenie, że ostatnio eks-TW robi karierę. Od czerwca 2008 roku Matelski jest członkiem Rady Naukowej Instytutu Historii UAM, a od października jest profesorem nadzwyczajnym Wyższej Szkoły Humanistyczno-Ekonomicznej w Łodzi (wykłada w jej oddziale w Bydgoszczy).

- On czuje się bezkarny. A może jest dumny z tego, co robił w PRL? Nigdy nie przeprosił mnie i innych, na których donosił - mówi prof. Tomasz Schramm.

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Dołącz do nas na Twitterze!

Codziennie informujemy o ciekawostkach i aktualnych wydarzeniach.

Obserwuj nas na Twiterze!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Komentarze 6

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

C
Czytelnik
Dwa tygodnie pisało o sprawie "Nie", bardzo dowcipnie. Cytowano co bardziej soczyste fragmenty książki. Myślę, że autor mógłby wspomnieć, iż nie odkrył tej sprawy pierwszy.
K
Krzysztof M. Kaźmierczak
Zdjęcie Matelskiego nie pochodzi z kwestionariusza z przyjęcia na studia tylko z teczki personalnej tajnego współpracownika SB TW "Leński" - sygnatura w archiwum IPN Po 007/602.
Nie czytałem publikacji Nie o Matelskim. Jeśli tak była, to z pewnością żadnej burzy nie wywołała, bo moi rozmówcy m. in. z Solidarności na jej temat nic nie wiedzieli.
j
japan
Post usunięty ze względu na złamanie regulaminu forum.
w
waletpik
W gazecie zobaczyłem, że zamieszczono kwestionariusz osobowy z przyjęcia na studia oraz zdjęcie z tegoż formularza. Czy ta mistyfikacja ma miała uwiarygodnić tekst artykułu?

PS. Temat ten dwa tygodnie temu poruszył warszawski tygodnik "NIE" - wywołując burzę wśród poznańskiej "Solidarności". czyżby zamieszczony artykuł miał być dla lepszego samopoczucia?
p
poznanianka
W Instytucie Historii UAM trwa sprawa mobbingu wobec Matelskiego (z powiadomieniem Inspekcji Pracy). Daliście Matelskiemu kolejny argument (ze Schrammem) dla Sądu Pracy. Gratuluję
p
poznanianka
W Instytucie Historii UAM trwa sprawa mobbingu wobec Matelskiego (z powiadomieniem Inspekcji Pracy). Daliście Matelskiemu kolejny argument (ze Schrammem) dla Sądu Pracy. Gratuluję
Wróć na gloswielkopolski.pl Głos Wielkopolski
Dodaj ogłoszenie