Bitwa o Poznań: Walczono jak w Stalingradzie

Błażej Dąbkowski
Bitwie o Poznań: Walczono jak w Stalingradzie
Bitwie o Poznań: Walczono jak w Stalingradzie Marek Zakrzewski
Mikołaj Klorek, historyk i rekonstruktor opowiada o Bitwie o Poznań i zakończeniu walk między Niemcami i Armią Czerwoną.

Dla jednych rocznica to wyzwolenie. Dla innych - symbol początku kilkudziesięcioletniego okresu panowania komunizmu. Do dziś spieramy się zakończenie wojny w Poznaniu, choć od tego czasu minęły 72 lata.
Mikołaj Klorek: Sytuacja w 1945 r., szczególnie w Poznaniu i generalnie na ziemiach wcielonych do Rzeszy była na tyle skomplikowana, że dziś tego sporu na pewno nie rozwiążemy. W tej sytuacji najlepiej jest mówić właśnie o zakończeniu walk, mając również na względzie to co wyczyniała w Wielkopolsce Armia Czerwona. Zakończenie okupacji hitlerowskiej było oczywiście wielkim świętem, przyniosło ulgę, zakończyło represje niemieckie, niestety bardzo szybko zostały one wznowione przez drugą, radziecką stronę.

Rekonstrukcja bitwy o Poznań:

Samym poznaniaków trudno było świętować na zgliszczach miasta, bo ponad 50 proc. uległo w wyniku walk zniszczeniu.
Tylko Warszawa zanotowała wtedy większą skalę zniszczeń z miast, które przed wojną znajdowały się w granicach II Rzeczpospolitej. Choć większość budynków została odbudowana, to warto pamiętać, że doszczętnie spłonęła np. Biblioteka Raczyńskich, wiele budynków na Świętym Marcinie podobnie, to właśnie w ich miejsce powstały Alfy. Sama Cytadela została zniszczona do tego stopnia, że po latach zdecydowano się stworzyć z niej park. Ucierpiało zwłaszcza Stare Miasto - Ostrów Tumski w zasadzie zrównano z ziemią, choć nie z powodu walk, a konieczności oczyszczenia pola ostrzału artylerii radzieckiej. Można tu jednak mówić o pewnym cudzie, bowiem malutki kościółek pw. Marii Panny pozostał praktycznie nietknięty.

Wiele, zwłaszcza młodszych osób, walki o Poznań kojarzy przede wszystkim z Cytadelą. To tam zresztą co roku odbywają się inscenizacje.
Warto pamiętać, że walki trwały cały miesiąc, od połowy stycznia. Jako pierwsze z Niemców zostały „oczyszczone” takie dzielnice jak Wilda czy Dębiec, a następnie rozlały się one na całe miasto. We wspomnieniach czerwonoarmistów działania były porównywane do tych ze Stalingradu, w podobny sposób przedstawiali je także Niemcy. Jako, że walczono w terenie zurbanizowanym trzeba było stosować taktykę opartą na improwizowanych grupach szturmowych, wspartych ciężką artylerią.
Obie strony były już jednak zmęczone. Niemcy musieli się ratować oddziałami złożonymi z Węgrów czy Łotyszy, bo było ich tak naprawdę niewielu.
Najnowsze badania wskazują, że cały garnizon niemiecki liczył między 15 a 20 tys, ale jednak większość z nich nie było frontowymi żołnierzami. Oczywiście były grupy bojowe, jak ta złożona z podchorążych stacjonujących w Biedrusku, ale stacjonowały też oddziały Luftwaffe, tzw. ozdrowieńców nie do końca zdolnych do walki gdzie w jedej z kompani służyli dobrani parami, w których jedna osoba była ociemniała, a druga głucha. W jednym z fortów można też było odnaleźć kompanię „żołądkowców”, czyli żołnierzy z problemami gastrycznymi. Wszyscy oni walczyli.

Rosjanie też byli zdziesiątkowani.
Większość oddziałów wchodzących do walki była źle przygotowana - ich ukompletowanie wynosiło od 50 do 70 proc., a po dalszych walkach, już przystępując do odbicia Cytadela ta liczba zmniejszyła się do 15-20 proc stanu wyjściowego kompanii.

To dlatego kilka tysięcy poznaniaków wzięło udział w walkach?
Tak, niecałe 2 tys. mieszkańców zostało zmuszonych bądź wsparło dobrowolnie działania Armii Czerwonej w oddziale "cytadelowców", ale nie wszyscy walczyli z karabinami w ręku. Niektórzy np. dostawali po kanistrze benzyny i zalewali nimi otwory wentylacyjne.

Ale te pięciodniowe walki na Cytadeli chyba mimo wszystko trochę przeceniamy, mitologizujemy.
Dziś mają one w dużej mierze wymiar symboliczny, bowiem Niemcy w tym ostatnim bastionie obrony nie dysponowali licznymi oddziałami. Te, które znalazły się w tym miejscu były złożone z żołnierzy stłoczonych ciasnych kazamatach zrujnowanej Cytadeli. Znaczy procent był ranny, a wielu miało syndrom wycieńczenia walką. Praktycznie wszyscy zdawali sobie, że koniec jest bliski, i bardziej w tych ostatnich godzinach skupiano się na przetrwaniu oraz próbach ucieczki.

Wideo

Komentarze 1

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

o
outlaw

Wg archiwalnych dokumentów, ostatni numer Ostdeutsche Beobachter (gazety codziennej wydawanej w m. Posen) wyszedł w dniu 20 stycznia 1945r. Od tego dnia zaczęła się ewakuacja Niemców zamieszkujących miasto oraz urzędów III Rzeszy. Gdyby nie rozkaz Hitlera Poznań byłby zajęty przez Sowietów już 22 lub 23 stycznia 1945r. Opanowanie przedwojennego terytorium Polski przez RKKA (poza wyjątkami na Pomorzu Gdańskim i na Śląsku Cieszyńskim) zakończyło się do końca stycznia 1945r. Rozkaz Hitlera zamienił w twierdze nie tylko Poznań ale i Kołobrzeg i Wrocław. Dziwne ale te miasta leżą na jednym południku, w równej odległości od Berlina. Twierdze te w założeniu rozkazu miały utrudniać komunikację pomiędzy frontem nad Odrą a zapleczem RKKA przez około 2 - 3 miesięcy. I tą rolę spełniły kosztem swojej tkanki budowlanej i mieszkańców.

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3