Matura 2013: Biologia - rozszerzenie [ARKUSZE, ODPOWIEDZI]

Katarzyna Sklepik
Próbne matury w LO nr XX Waldemar Wylegalski
Maturę z biologii na poziomie rozszerzonym zdają głównie maturzyści, którzy chcą studiować m.in. medycynę. Z myślą o nich publikujemy zadania, które pomogą im przygotować się do matury 2013 z biologii rozszerzonej.

ZNAMY WYNIKI MATUR 2013! SPRAWDŹ!

Taki test to świetne ćwiczenie, które pozwala uczniom na zapoznanie się z przykładowym arkuszem maturalnym. Dzięki temu uczniowie mogą na kilka miesięcy przed właściwym egzaminem sprawdzić stan swojej wiedzy i ją uporządkować.
Zadania pochodzą z testów diagnostycznych, które uczniowie rozwiązywali w styczniu 2013 roku.

BIOLOGIA - PRZYKŁADOWE ODPOWIEDZI - DO ARKUSZA ROZSZERZONEGO

ZADANIE 1
Na rysunku przedstawiono cząsteczkę białka.

PRZYKŁADOWA ODPOWIEDŹ:
a) Określ rzędowość struktury tej cząsteczki. Odpowiedź uzasadnij jednym argumentem.
Jest to struktura trzeciorzędowa, gdyż widoczne jest dalsze zwijanie i fałdowanie się helisy w przestrzeni oraz pomiędzy oddalonymi od siebie aminokwasami tworzą się wiązania - mostki dwusiarczkowe

b) Podaj nazwę aminokwasu, który bierze udział w powstawaniu mostków dwusiarczkowych.
cysteina

ZNAMY WYNIKI MATUR 2013! SPRAWDŹ!

ZADANIE 2
Oceń prawdziwość informacji dotyczących aminokwasów endo- i egzogennych. Wpisz obok każdego zdania literę P, jeżeli zdanie jest prawdziwe lub literę F, jeżeli zdanie jest fałszywe.

PRZYKŁADOWA ODPOWIEDŹ:
Aminokwasy endogenne mogą być syntetyzowane przez ludzki organizm, więc nie muszą być dostarczane z pożywieniem. PRAWDA
2. Podstawowym źródłem aminokwasów egzogennych dla człowieka są pokarmy pochodzenia roślinnego. FAŁSZ
3. Skutkiem długotrwałego niedoboru aminokwasów egzogennych może być spadek odporności organizmu. PRAWDA

ZADANIE 3
Na fotografii obrazu uzyskanego w mikroskopie elektronowym widoczny jest fragment cytoplazmy komórki ze strukturami o charakterystycznej budowie.

Podaj nazwę struktury komórkowej oznaczonej X.

PRZYKŁADOWA ODPOWIEDŹ:
Są to cysterny Aparatu Golgiego (didktiosom - pojedynczy element AG)

ZADANIE 4
Cholesterol jest ważnym składnikiem błon komórek zwierzęcych. Jego obecność zmniejsza płynność błon i dlatego zawartość w plazmolemmie jest różna w różnych rodzajach komórek. Przykładem komórek o największej zawartości cholesterolu w błonie komórkowej są erytrocyty - stanowi on nawet do 28% masy lipidów budujących ich błonę.

ZNAMY WYNIKI MATUR 2013! SPRAWDŹ!

Uwzględniając rolę cholesterolu, wyjaśnij znaczenie dużej zawartości tego związku w błonie komórkowej erytrocytów.

PRZYKŁADOWA ODPOWIEDŹ:
Im większa zawartość cholesterolu w błonie komórkowej tym mniejsza płynność błony i jej przepuszczalność

ZADANIE 5
Na schemacie przedstawiono przebieg mejozy.

PRZYKŁADOWA ODPOWIEDŹ:
a) Na podstawie schematu podaj jedną różnicę w przebiegu metafazy I i metafazy II.
W metafazie pierwszej w płaszczyźnie równikowej wrzeciona podziałowego ustawiają się tetrady (w jednej tetradzie cztery chromatydy). W metafazie drugiej w płaszczyźnie równikowej wrzeciona ustawiają się chromosomy podzielone na dwie chromatydy

b) Podaj, w której fazie mejozy zachodzi crossing-over i określ, na czym polega ten proces.
Crossing-over zachodzi w profazie pierwszej (diplotenie) i polega na wymianie odcinków chromatyd chromosomów homologicznych, co zapewnia rekombinację materiału genetycznego

c) Uzasadnij, że tylko pierwszy podział mejotyczny jest podziałem redukcyjnym.
Tylko pierwszy podział mejotyczny jest podziałem redukcyjnym, ponieważ prowadzi on do powstania dwóch jąder potomnych, zawierających zredukowaną o połowę liczbę chromosomów jądra macierzystego ( zapewnia to stałą liczbę chromosomów w kolejnych pokoleniach rozmnażających się płciowo)

ZNAMY WYNIKI MATUR 2013! SPRAWDŹ!

ZADANIE 6
Na rysunku przedstawiono budowę jednej z tkanek łącznych, występujących w organizmie człowieka.

Podaj nazwę przedstawionej tkanki łącznej i przykład miejsca jej występowania w organizmie człowieka oraz funkcję związaną z podaną lokalizacją.

PRZYKŁADOWA ODPOWIEDŹ:
Jest to tkanka tłuszczowa z widocznymi komórkami tłuszczowymi (awipocytami). Występuje ona w warstwie podskórnej i stanowi mechaniczną ochronę dla głębiej położonych tkanek i narządów, pełni funkcje izolatora termicznego i materiału zapasowego.

ZADANIE 7
Na rysunku przedstawiono przekrój przez włókno mięśnia szkieletowego człowieka. Jedną z cech budowy tego włókna jest układ mitochondriów oraz rozbudowanych kanałów gładkiej siateczki śródplazmatycznej.

PRZYKŁADOWA ODPOWIEDŹ:
a) Podaj, jaką rolę w funkcjonowaniu włókien mięśniowych spełniają kanały siateczki śródplazmatycznej.
Znajdują się w nich jony wapniowe, które uwalniane są do cytoplazmy pod wpływem bodźca nerwowego co inicjuje skurcz mięśniowy.

b) Opisz, w jaki sposób rozmieszczone są mitochondria we włóknie mięśniowym oraz wykaż zależność pomiędzy sposobem ich rozmieszczenia a funkcjonowaniem włókna.
Mitochondria rozmieszczone są peryferycznie co odgrywa ważną rolę podczas pracy mięśni w wytwarzaniu energii (mitochondria uczestniczą w procesie syntezy porfiryn, które są miedzy innymi składnikiem mioglobiny)

INFORMACJA DO ZADAŃ 8 - 10__
W mięśniach szkieletowych człowieka występują różne rodzaje włókien mięśniowych. Jedne z nich, zwane miocytami oksydacyjnymi (typ I), są bogate w mioglobinę, dlatego dominuje w nich metabolizm tlenowy, natomiast drugie wykazują mniejszą zawartość tego białka i noszą nazwę miocytów glikolitycznych (typ II). Proporcje pomiędzy miocytami obu typów
w poszczególnych mięśniach szkieletowych ludzi są różne i mogą ulec zmianie do pewnego stopnia dzięki odpowiedniemu treningowi.

W tabeli przedstawiono procentową zawartość obu rodzajów włókien mięśniowych (miocytów) budujących mięsień pośladkowy u różnych ludzi.

ZADANIE 8
Na podstawie danych z tabeli narysuj diagram słupkowy, przedstawiający różnice w zawartości miocytów typu I i II u ludzi o różnej kondycji fizycznej.

PRZYKŁADOWA ODPOWIEDŹ:

ZADANIE 9
Sformułuj wniosek dotyczący podejmowania określonego rodzaju wysiłku fizycznego w zależności od udziału miocytów typu I i II w mięśniach sportowców.

PRZYKŁADOWA ODPOWIEDŹ:
W czasie znacznego wysiłku fizycznego w pracę mięśni zaangażowane są przede wszystkim włókna glikolityczne (typu II), ponieważ zawierają one dużą liczbę miofibryli i są one zdolne do bardzo silnych skurczów, zaciskają naczynia krwionośne w mięśniach utrudniając dopływ krwi z tlenem, ale za to mięśnie szybciej ulegają zmęczeniu.
U długodystansowców gdzie wysiłek mięśniowy musi być dostosowany do wielkości dostaw glukozy i tlenu do mięśni występuje więcej miocytów typu I.

ZADANIE 10
Uwzględniając rolę mioglobiny w komórkach mięśniowych uzasadnij, dlaczego w miocytach typu oksydacyjnego występują duże ilości tego białka.

PRZYKŁADOWA ODPOWIEDŹ:
Miocyty oksydacyjne cechuje duża ilość mioglobiny, jest to białko wiążące tlen, co zapewnia im tlenowe oddychanie podczas skurczu i komórki te mogą pracować długotrwale nie ulegając zmęczeniu.

ZADANIE 11
Stała Michaelisa (KM) jest miarą powinowactwa enzymu do substratu. Wartość KM odpowiada takiemu stężeniu substratu, przy którym szybkość reakcji katalizowanej przez dany enzym jest równa połowie szybkości maksymalnej. Enzym dehydrogenaza aldehydu octowego przekształca w octan aldehyd octowy, powstający między innymi podczas neutralizacji etanolu w komórkach wątroby. W ludzkich komórkach występują dwie formy tej dehydrogenazy: enzym mitochondrialny o małej wartości KM i enzym cytozolowy o dużej wartości KM. Istnieją jednak osoby z mutacją genu kodującego dehydrogenazę mitochondrialną. Efektem tej mutacji jest zastąpienie jednego aminokwasu w łańcuchu białkowym enzymu przez inny, co skutkuje znacznym spadkiem jego aktywności.
Takie osoby są bardziej wrażliwe na działanie alkoholu, ponieważ aldehyd octowy jest u nich przekształcany głównie przez enzym cytozolowy.

PRZYKŁADOWA ODPOWIEDŹ:
a) Na podstawie wartości KM określ, który rodzaj dehydrogenazy aldehydu octowego jest bardziej aktywny u osób nieposiadających mutacji genu kodującego ten enzym. Odpowiedź uzasadnij.
U osób nie posiadających mutacji genu kodującego enzym dehydrogenazy aldehydu octowego, aktywniejszy jest enzym mitochondrialny ponieważ mała zawartość KM wykazuje duże powinowactwo enzymu do substratu.

b) Wyjaśnij, dlaczego osoby z mutacją genu mitochondrialnej dehydrogenazy aldehydu octowego są bardziej wrażliwe na alkohol.
Osoby z mutacją genu mitochondrialnej dehydrogenazy aldehydu octowego są bardziej wrażliwe gdyż neutralizacja etanolu w wątrobie przebiega znacznie wolniej.

c) Podaj, na czym polega mutacja, na skutek której powstała mniej aktywna dehydrogenaza mitochodrialna.
Mutacja polega na zastąpieniu jednego aminokwasu innym w łańcuchu polipeptydowym czego skutkiem jest spadek aktywności danego enzymu.

ZADANIE 12
Oksytocyna jest hormonem produkowanym przez podwzgórze. Jest uwalniana do krwi między innymi na skutek podrażnienia mechanicznego pochwy i macicy podczas aktu płciowego i porodu.

PRZYKŁADOWA ODPOWIEDŹ:
a) Podaj nazwę gruczołu, z którego uwalniana jest oksytocyna do krwiobiegu.
Oksytocyna uwalniana jest z tylnego płatu przysadki mózgowej.

b) Określ, jakie znaczenie mają skurcze macicy podczas aktu płciowego i porodu
akt płciowy - zapewnia większe zadowolenie podczas aktu i jeżeli odbywa on się czasie owulacji ułatwia proces zapłodnienia, wywołując skurcze ułatwia transport plemników do jajowodu
poród - pobudza mięśnie macicy podczas porodu

ZADANIE 13
Uporządkuj we właściwej kolejności wymienione procesy występujące w rozwoju człowieka.

PRZYKŁADOWA ODPOWIEDŹ:
Zapłodnienie - 2
Gastrulacja - 4
Owulacja - 1
Organogeneza - 5
Bruzdkowanie - 3

ZADANIE 14
W procesie hominizacji wykształciły się ważne dla funkcjonowania naszego gatunku cechy budowy, m. in.: esowate wygięcie kręgosłupa, duży mózg, redukcja owłosienia ciała. Jedną ze swoistych cech budowy czaszki człowieka jest przesunięcie otworu potylicznego ku jej przodowi.

Wyjaśnij znaczenie przedstawionej cechy budowy czaszki w procesie hominizacji.
PRZYKŁADOWA ODPOWIEDŹ:
Wyprostowana postawa i dwunożny chód.

ZADANIE 15
W wyniku aktywności metabolicznej komórek powstają zbędne i szkodliwe substancje, które muszą zostać usunięte. Do głównych szkodliwych produktów przemiany materii należą związki azotowe: amoniak, kwas moczowy i mocznik. Amoniak jest w dużych stężeniach silnie toksyczny, ale jednocześnie doskonale rozpuszcza się w wodzie. U wielu zwierząt amoniak jest przekształcany do mniej toksycznych związków takich jak mocznik i kwas moczowy. Wydalając azot w postaci mocznika organizm zużywa więcej wody niż w przypadku kwasu moczowego, ale mniej niż w przypadku amoniaku. Z kolei kwas
moczowy może być usuwany w postaci krystalicznej masy, przy niewielkiej utracie wody z organizmu.

"Rodzaj wydalanego związku azotowego jest wyrazem adaptacji zwierząt do środowiska życia".

PRZYKŁADOWA ODPOWIEDŹ:
a) Uzasadnij prawdziwość powyższego stwierdzenia, podając dwa argumenty.
1. Amoniak to prosty związek łatwo dyfundujący w organizmie i bez przeszkód przechodzący przez błonę komórkową, jest jednak silnie toksyczny i może być wydalany przez zwierzęta, które usuwają go w formie rozcieńczonego roztworu a zatem zwierzęta wodne ponieważ łatwo kompensują straty wody.
2. Przejście do środowiska wodnego wymusiło prowadzenie bardziej oszczędnej gospodarki wodnej co skutkowało wykształceniem mechanizmów niwelujących toksyczność amoniaku, a odbywa się to w cyklu mocznikowym przebiegającym w wątrobie i prowadzącym do powstania mocznika.

b) Wyjaśnij, dlaczego wydalanie produktów azotowej przemiany materii głównie w postaci kwasu moczowego jest u ptaków również przystosowaniem do lotu.
Azotowym produktem przemiany materii u ptaków jest kwas moczowy wykrystalizowujący na cząsteczkach kału, a ściany kloaki wchłaniają wodę - to wszystko prowadzi do oszczędnej gospodarki wodnej.

ZADANIE 16
Oceń prawdziwość stwierdzeń dotyczących funkcjonowania orzęsków. Wpisz P, jeżeli stwierdzenie jest prawdziwe lub F, jeżeli jest fałszywe.

PRZYKŁADOWA ODPOWIEDŹ:
1. Wnętrze komórek orzęsków wodnych jest zawsze hiperosmotyczne w stosunku do środowiska zewnętrznego. FAŁSZ
2. W usuwaniu z komórek niektórych zbędnych produktów przemiany materii, np. amoniaku bierze udział błona komórkowa. PRAWDA
3. Wydalanie nadmiaru wody wraz z niestrawionymi resztkami pokarmowymi odbywa się za pośrednictwem wodniczek tętniących. FAŁSZ

ZADANIE 17
Na schemacie przedstawiono cykl rozwojowy rozłożka czerniejącego (Rhizopus nigricans) należącego do pleśniakowców. W cyklu tego grzyba wyróżnia się fazę diploidalną i haploidalną.

PRZYKŁADOWA ODPOWIEDŹ:
Na podstawie informacji przedstawionych na schemacie:

a) Podaj, jaką ploidalność ma grzybnia wegetatywna rozłożka.
Haploidalna (1n)

b) Określ, w którym rodzaju zarodni (A czy B) zarodniki powstają na drodze mejozy. Odpowiedź uzasadnij.
A - gdyż zygospora jest to struktura przetrwalnikowa będąca w fazie diploidalnej i po kilku miesiącach jądra 2n ulegają mejozie.

c) Opisz, na czym polega proces płciowy u rozłożka czerniejącego.
Proces płciowy polega na gametangiogamii czyli połączeniu gametangium - i gametangium + w wyniku czego powstaje wielojądrowa struktura przetrwalnikowa zwana zygosporą i gdy dochodzi do połączenia się jąder zachodzi faza diploidalna.

ZADANIE 18
Korek jest wtórną tkanką okrywającą, powstającą w łodygach i korzeniach przyrastających na grubość.
Na podstawie dwóch cech budowy wykaż przystosowanie komórek korka do pełnionej funkcji.

PRZYKŁADOWA ODPOWIEDŹ:
1) Komórki korka są martwe, wypełnione powietrzem, a ich ściany komórkowe buduje głównie suberyna - substancja nieprzepuszczalna dla wody i gazów.
2) Kontakt wnętrza rośliny ze środowiskiem zewnętrznym zapewniają przetchlinki i są to miejsca w tkance korkowej wypełnione przez luźno ułożone komórki miękiszu korkowego (fellodermy)

ZADANIE 19
W strefie wierzchołkowej korzenia roślin znajduje się specjalna grupa komórek tworzących tzw. czapeczkę. Czapeczka, pełniąca funkcję ochronną, jest zbudowana z komórek miękiszowych. W jej części centralnej występują komórki zawierające amyloplasty z dużymi ziarnami skrobi (tzw. skrobi statolitowej). Amyloplasty ułożone są na błonach siateczki śródplazmatycznej w dolnej stronie komórek. Przy zmianie położenia korzenia amyloplasty przesuwają się zgodnie z działaniem sił grawitacji.

Na rysunku przedstawiono budowę strefy wierzchołkowej korzenia oraz pojedynczą komórkę
zawierającą ziarna skrobi statolitowej.

PRZYKŁADOWA ODPOWIEDŹ:
a) Wyjaśnij, na czym polega ochronna funkcja czapeczki.
Czapeczka zbudowana jest z komórek miękiszowych i osłania delikatną tkankę merystemu wierzchołkowego.

b) Na podstawie powyższych informacji określ, jaką rolę pełnią amyloplasty z ziarnami skrobi, występujące w komórkach centralnej części czapeczki.
Wspomaga geotropiczną reakcję korzenia sygnalizując komórkom położenie korzenia względem kierunku działania siły ciężkości.

c) Podaj nazwę rodzaju tkanki, do której należą komórki inicjalne.
Tkanka merystematyczna

ZADANIE 20
Na schematach A i B przedstawiono niecykliczny i cykliczny obieg elektronów podczas fazy zależnej od światła procesu fotosyntezy, określany też jako fosforylacja niecykliczna i cykliczna.

Wymień dwie, widoczne na schematach A i B, różnice w przebiegu tych procesów.

PRZYKŁADOWA ODPOWIEDŹ:
1) Fosforylacja cykliczna - gdy elektron z fotosystemu I po przejściu przez szereg przenośników wraca do fotosystemu I.
Fosforylacja niecykliczna - gdy wybity elektron z fotosystemu I transportowany jest na przenośnik wodoru NADP a do wytworzonej "dziury" w cząsteczce chlorofilu wchodzi elektron z innej cząsteczki chlorofilu (innego fotosystemu)
2) W Niecyklicznym transporcie elektronów - towarzyszy synteza ATP, fotoliza wody i redukcja NADP, a w cyklicznym tylko synteza ATP.

ZADANIE 21
Na schemacie przedstawiono przebieg doświadczenia na roślinach hodowanych w kulturze wodnej. Roślinę w zestawie A oświetlano równomiernie, natomiast w zestawie B tylko jednostronnie. Po pewnym czasie zaobserwowano zmiany widoczne na rysunkach poniżej.

PRZYKŁADOWA ODPOWIEDŹ:
a) Sformułuj problem badawczy do przedstawionego doświadczenia.
Jaki jest wpływ kierunku oświetlenia na rodzaj ruchu organów roślinnych.

b) Podaj nazwy reakcji ruchowych organów roślinnych (pędu i korzenia), przedstawionych na schemacie B.
Reakcja pędu - fototropizm dodatni
Reakcja korzenia - fototropizm ujemny

ZADANIE 22
Wpisz do tabeli podane niżej określenia tak, aby powstał prawidłowy opis zmian zachodzących w aparatach szparkowych w czasie dnia i nocy: wysokie, maleje, niskie, rośnie

PRZYKŁADOWA ODPOWIEDŹ:

ZADANIE 23
Zaznacz zdanie, które zawiera poprawną informację określającą zdegenerowanie kodu genetycznego.

PRZYKŁADOWA ODPOWIEDŹ:
A. Trójki nukleotydów (triplety) nie nakładają się na siebie.
B. Określona trójka nukleotydów zawsze oznacza tylko jeden aminokwas.
C. Kod genetyczny u wszystkich organizmów niezależnie od gatunku jest taki sam.
D. Jeden aminokwas może być wyznaczany przez więcej niż jedną trójkę nukleotydów.

ZADANIE 24
Zespół Cri du chat ("koci krzyk") objawia się niedorozwojem umysłowym dziecka oraz zmianami w przełyku, powodującymi wydawanie dźwięków przypominających miauczenie kota. Przyczyną tej choroby genetycznej jest delecja krótkiego ramienia 5.
chromosomu.

Na rysunku przedstawiono prawidłowy chromosom 5. w metafazie.

Zaznacz rysunek, na którym poprawnie przedstawiono 5. chromosom metafazowy osoby z zespołem Cri du chat.

PRZYKŁADOWA ODPOWIEDŹ:
rysunek A

ZADANIE 25
Oceń prawdziwość stwierdzeń dotyczących ekspresji informacji genetycznej w komórkach organizmów prokariotycznych i eukariotycznych. Wpisz P, jeżeli stwierdzenie jest prawdziwe lub F, jeżeli jest fałszywe.

PRZYKŁADOWA ODPOWIEDŹ:
Poszczególne geny w DNA u eukariontów podlegają kontroli oddzielnych sekwencji promotorowych, natomiast u prokariontów jeden promotor kontroluje kilka genów. PRAWDA
Dany mRNA u eukariontów zawiera informację o budowie kilku polipeptydów, natomiast u prokariontów tylko o budowie jednego polipeptydu. FAŁSZ
Miejscem potranskrypcyjnej obróbki pre-mRNA u eukariontów jest jądro komórkowe, natomiast u prokariontów cytoplazma komórki. FAŁSZ

ZADANIE 26
Wśród wymienionych stwierdzeń dotyczących enzymów restrykcyjnych zaznacz to, które błędnie przedstawia specyfikę ich działania.

PRZYKŁADOWA ODPOWIEDŹ:
A. Restryktazy mogą działać in vitro, czyli poza żywymi komórkami.
B. Restryktazy działają powtarzalnie, czyli zawsze rozcinają cząsteczkę DNA tylko w jeden sposób, charakterystyczny dla danego rodzaju enzymu.
C. Enzymy restrykcyjne rozcinają DNA w ten sposób, że powstają fragmenty o tzw. tępych lub lepkich końcach, mających określoną sekwencją nukleotydów.
D. Restryktazy działają w różny sposób na DNA prokariontów i eukariontów, dlatego DNA wektora i DNA dawcy rozcina się za pomocą dwóch różnych enzymów restrykcyjnych.

ZADANIE 27
Talasemia to rodzaj genetycznie uwarunkowanej niedokrwistości, która u człowieka może występować pod dwiema postaciami: minor i major. Ta pierwsza przebiega znacznie łagodniej i występuje u heterozygot, natomiast osobniki dotknięte w silnym stopniu są homozygotami. Gen warunkujący tę chorobę jest zlokalizowany w autosomie.

Rodzicom urodziło się dziecko z ciężką postacią tej choroby.

PRZYKŁADOWA ODPOWIEDŹ:
a) Zapisz genotypy rodziców tego dziecka, stosując do oznaczenia allelu odpowiedzialnego za występowanie talasemii literę t.

matka Tt
ojciec Tt

b) Zapisz krzyżówkę genetyczną i na jej podstawie określ prawdopodobieństwo (w %), że kolejne dziecko tej pary nie będzie miało talasemii.
Prawdopodobieństwo wynosi 25%

ZADANIE 28
Na schemacie przedstawiono dziedziczenie w pewnej rodzinie choroby genetycznej, uwarunkowanej recesywną mutacją genową.

Określ, czy jest to choroba sprzężona z płcią, czy autosomalna. Odpowiedź uzasadnij.

PRZYKŁADOWA ODPOWIEDŹ:
Choroba ta nie jest sprzężona z płcią, gdyż kobieta chora musiałaby mieć chorego syna.

ZADANIE 29
Allele genów wyznaczających dwie różne cechy rozchodzą się do gamet niezależnie, jeżeli nie są ze sobą sprzężone. Wyróżniamy dwa typy sprzężeń: absolutne, gdy geny leżą na chromosomie tak blisko siebie, że nie może zajść pomiędzy nimi crossing-over i względne, kiedy odległość między nimi pozwala na ich rozdzielenie podczas crossing-over.

W wyniku krzyżowania testowego podwójnej heterozygoty otrzymano następujące potomstwo:

Określ, czy geny A i B są ze sobą sprzężone. Odpowiedź uzasadnij.

PRZYKŁADOWA ODPOWIEDŹ:
Geny A i B są ze sobą sprzężone gdyż pojawiły się cztery klasy fenotypów w różnych proporcjach.

ZADANIE 30
Choroba Alzheimera jest postępującym schorzeniem układu nerwowego, w którym wraz z utratą i zmniejszeniem objętości tkanki nerwowej mózgu występuje tzw. zwyrodnienie amyloidowe, spowodowane odkładaniem się w mózgu złogów beta-amyloidu. Głównym jej objawem jest postępujące otępienie. U ludzi z zespołem Downa choroba ta rozwija się 10 do 30 lat wcześniej. Wykazano również, że chorobie Alzheimera towarzyszy mutacja genu znajdującego się na chromosomie 21. i kodującego prekursor beta-amyloidu.

Na podstawie powyższych informacji wyjaśnij, dlaczego u osób z zespołem Downa choroba Alzheimera rozwija się znacznie wcześniej niż u innych ludzi.

PRZYKŁADOWA ODPOWIEDŹ:
przyczyną zespołu Downa jest trisomia 21 chromosomu. Przy chorobie Alzheimera towarzyszy mutacja genu który ma locum na 21 chromosomie i kodującego prekursora beta-amyloidu i dlatego szybciej odkładane są złogi beta-amyloidu, a tym samym wcześniejsze objawy choroby.

ZADANIE 31
Barwa sierści u królików himalajskich zależy od temperatury. Tułów i głowa są białe, natomiast łapy, uszy, ogon i pyszczek czarne. Przeprowadzono eksperyment, podczas którego wygolono królikom fragmenty sierści na tułowiu i do nagiej skóry przykładano zimny okład. Po pewnym czasie stwierdzono, że w tych miejscach wyrosła czarna sierść.

PRZYKŁADOWA ODPOWIEDŹ:
a) Na podstawie podanych informacji zaznacz rodzaj przedstawionej zmienności.
A. rekombinacyjna
B. mutacyjna
C. modyfikacyjna

b) Wyjaśnij, jakie znaczenie adaptacyjne ma czarna barwa wymienionych części ciała królików himalajskich.
W miejscu wygolonej sierści wyrosła czarna sierść gdyż zimne okłady "informowały" organizm o konieczności ochrony tego miejsca przed zimnem, a ciemna odbija mniej promieni słonecznych niż biała.

ZADANIE 32
Kultury in vitro komórek i tkanek należą do jednych z najbardziej dynamicznie rozwijających się metod badawczych stosowanych obecnie w biotechnologii. Jest to specyficzny sposób hodowli materiału biologicznego na syntetycznych pożywkach wzbogaconych w substancje odżywcze i wzrostowe.

Na schemacie przedstawiono możliwe sposoby odtwarzania kompletnej rośliny metodą hodowli in vitro.

Korzystając z przedstawionych informacji, podaj dwa argumenty uzasadniające zalety stosowania kultur in vitro.
PRZYKŁADOWA ODPOWIEDŹ:
1) Zaletą stosowania kultur in vitro jest fakt, że można odtwarzać kompletną roślinę z dowolnego fragmentu (organu) rośliny macierzystej.
2) Hodowane na specjalnych pożywkach pozwalają na wyeliminowanie lub ograniczenie zużycia pestycydów lub innych toksycznych związków.
3) Mogą zawierać dodatkowe witaminy, białka, lipidy lub inne związki potrzebne do prawidłowej diety.

ZADANIE 33
Sukcesja jest naturalnym procesem powodującym stopniowe, kierunkowe przekształcanie się biocenoz w kolejne, bardziej złożone.

PRZYKŁADOWA ODPOWIEDŹ:
a) Uporządkuj kolejne etapy przebiegu sukcesji ekologicznej w zarastającym jeziorze.
Powstanie podmokłego lasu - 4
Przekształcenie się zbiornika w torfowisko - 3
Odkładanie się na dnie zbiornika grubej warstwy osadów - 1
Rozprzestrzenianie się trzciny od brzegów ku środkowi zbiornika - 2

b) Określ, czy przedstawiony proces zarastania jeziora jest przykładem sukcesji pierwotnej, czy wtórnej. Odpowiedź uzasadnij.
Jest to przykład sukcesji wtórnej, gdyż zachodziła ona na obszarze wcześniej zajętym przez inną biocenozę.

ZADANIE 34
Na schemacie przedstawiono oddziaływania między populacjami gatunku X a przedstawicielami gatunków I, II i III żyjącymi na tym samym terenie.

Do oznaczonych literami A, B i C typów interakcji pomiędzy gatunkiem X a gatunkami I, II i III dobierz właściwe określenie (1-4).

PRZYKŁADOWA ODPOWIEDŹ:
1. Gatunek żywi się takim samym pokarmem, co osobniki drugiego gatunku. B
2. Osobniki gatunku zjadają w całości lub częściowo osobniki drugiego gatunku. C
3. Gatunek żyje w ścisłym związku, korzystnym dla obu stron, z drugim gatunkiem.
4. Gatunek nie ponosi strat z powodu korzyści czerpanych przez osobniki drugiego gatunku. A

ZADANIE 35
Larwy motyli odżywiają się innym rodzajem pokarmu, np. liśćmi, niż forma dorosła (imago), która odżywia się nektarem.
Podaj jeden przykład korzyści, jaką odnosi gatunek, jeżeli różne stadia rozwojowe odżywiają się odmiennym pokarmem.

PRZYKŁADOWA ODPOWIEDŹ:
Odmienna specjalizacja pokarmowa larw i imago pozwala na opanowanie szerszego spektrum środowiska, a co się z tym wiąże na odniesienie większego sukcesu ewolucyjnego.

ZADANIE 36
Populacje gatunków dzikich ptaków żyjących w miastach są coraz mniej liczne. Dotyczy to zwłaszcza gatunków takich jak np. jerzyki, wróble czy też kawki, których spadek liczebności sięga nawet kilkudziesięciu procent. Intensywna modernizacja budownictwa, zwłaszcza masowe ocieplanie budynków, powodujące eksmisję ptaków w nich gniazdujących, stała się
jednym z głównych zagrożeń awifauny na terenach zabudowanych.

Uzasadnij, podając dwa argumenty, dlaczego modernizacja budynków powinna być prowadzona w taki sposób, by chronić miejsca gniazdowania dzikich gatunków ptaków.

PRZYKŁADOWA ODPOWIEDŹ:
1) Zachowanie miejsc wylęgu jest ważne ponieważ poprzez niekorzystną dla awifauny modernizację budynków zimniejsza się ich liczebność co może doprowadzić do wyginięcia gatunku lub przez niemożność gniazdowania ich emigrację.
2) Spadek liczebności populacji może doprowadzić do zachwiania prawidłowych sieci troficznych lub przerwania łańcuchów pokarmowych w danym ekosystemie.

MATURZYŚCI 2013 - POLUB NAS NA FACEBOOKU!

NAJNOWSZE INFORMACJE Z POZNANIA I WIELKOPOLSKI: GLOSWIELKOPOLSKI.PL

Możesz wiedzieć więcej! Kliknij i zarejestruj się: www.gloswielkopolski.pl/piano

FLESZ: Dlaczego wierzymy w przepowiednie?

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze 22

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

k
kolega z klasy

bu

M
M

Miał być 1 argument, nie 2
0 punktów!!

l
lalka

no oszczędna gospodarka wodna, nie muszą rozcieńczać moczu i nie tracą na to wody HELOŁ

j
jan insak

Polozenie genu na chromosomie to locus nie locum. W locum mozna sobie pomieszkiwac.

M
Maurycy

siema ziomy, jak się bawicie?

a
aaaaaaaa

hej

p
prze

haha "a nie jakaś oszczędna gospodarka wodna..." oj koleżanko chyba się nie uczyłam co...

do zobaczenia za rok na maturze

a to co napisałaś że niby dobra odpowiedź to totalna głupota

pozdrawiam

E
E.

Naprawdę wierzycie w te niby "przecieki"? Jezu:D co chwilę jest jakaś informacja, że przypadkiem ktoś, gdzieś wypuścił jakieś arkusze:P aż trudno mi uwierzyć, że znajdują się jeszcze jakieś głąby, które dają się na to nabrać;) powodzenia życzę jutro:)

t
tym

gdzie moge dostac jeszcze te arkusze bo strony zostaly usuniete

w
werq

co komuś szkodzi.. proszę.. alka1alka12@gmail.com

B
BIOLOGIA

CZY POSIADASZ ARKUSZ Z BIOLOGII

B
BIOLOGIA

CZY POSIADASZ ARKUSZ Z BIOLOGII PODSTAWA BO NIEMOGE SCIAGNAC Z TEJ STRONY

B
BIOLOGIA

CZY POSIADASZ ARKUSZ Z BIOLOGII BO NIE MOGE SCIAGNAC Z TEJ STRONY

j
jjjjjjjj

cy posiada ktos arkusz z biolgii bede bardzo wdzieczna e mail joanna .kolakowska4@wp.pl

a
adam

Na stronie CKE był błąd i pojawiły się arkusze maturalne ale niestety szybko to zauważyli i naprawili. Kilku osobom udało się jednak skopiować arkusze. Dostępne są na tej stronie

testymaturalneodpowiedzi.blogspot.com

Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3