Muzeum Ziemiaństwa w Dobrzycy Zespół Pałacowo-Parkowy

Artykuł sponsorowany

Muzeum Ziemiaństwa w Dobrzycy mieści się w jednym z najbardziej urokliwych zakątków południowo-wschodniej Wielkopolski – ukształtowanym pod koniec XVIII w. zespole pałacowo-parkowym, dawnej rezydencji gen. Augustyna Gorzeńskiego, współpracownika króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Jego centrum stanowi odrestaurowany z pietyzmem osiemnastowieczny pałac, wyróżniający się nie tylko oryginalnym planem litery „L”, ale i doskonale zachowanymi we wnętrzach polichromiami ściennymi. Stanowi on dzieło Stanisława Zawadzkiego, jednego z najwybitniejszych architektów doby klasycyzmu w Polsce, któremu przypisywane są również urozmaicone parkowy krajobraz unikalne pawilony ogrodowe – Panteon, Monopter i Oficyna. Wśród urozmaiconej parkowej roślinności wyróżnia się ponad trzydzieści pomników przyrody, w tym jeden z największych w Europie Środkowej platanów klonolistnych i najstarszy w Europie klon polny.

Generał Augustyn Gorzeński był adiutantem i szefem kancelarii wojskowej ostatniego króla Polski Stanisława Augusta Poniatowskiego, a w latach późniejszych senatorem wojewodą Księstwa Warszawskiego i Królestwa Polskiego. Generał, z pomocą sprowadzonego przez siebie znakomitego warszawskiego architekta Stanisława Zawadzkiego, przystąpił wówczas do gruntownej przebudowy stare, początkach sięgających jeszcze późnego średniowiecza, a nabytej przez Gorzeńskich w 1717 r. siedziby rodu Dobrzyckich, którą przekształcił w interesującą pod względem architektonicznym klasycystyczną rezydencję. Oryginalny plan litery „L”, z portykiem usytuowanym na styku dwóch skrzydeł, a przede wszystkim doskonale zachowane, unikalne w skali kraju, iluzjonistyczne polichromie sprowadzonych przez Gorzeńskiego warszawskich artystów z kręgu dworu królewskiego – Antoniego Smuglewicza i Roberta Stankiewicza sprawiają, że siedziba generała po dziś dzień budzi uznanie historyków sztuki i zachwyt licznych odwiedzających.

Na miejscu otaczającego dawną siedzibę Dobrzyckich stosunkowo skromnego ogrodu włoskiego powstało pełne uroku założenie parkowe. Stanowi ono pierwszy w Wielkopolsce przykład ogrodu krajobrazowego typu angielskiego, odpowiadającego wszystkim regułom sztuki ogrodowej propagowanymi choćby poprzez ks. Izabellę Czartoryską w głośnych wówczas „Myślach różnych o zakładaniu ogrodów”. Niezwykle interesująca jest przy tym jego kompozycja, wyróżniająca się licznymi perspektywami widokowymi, łączącymi pałac z najbliższym otoczeniem oraz sąsiadującymi z nim pawilonami parkowymi, których walory artystyczne i umiejętne wkomponowanie w założenie również nie miały wówczas sobie równych w Wielkopolsce. Trzy z nich – Panteon, Oficyna i Monopter, które także wyszły zapewne spod ręki Stanisława Zawadzkiego, zachowały się po dzień dzisiejszy. Całości dopełniały dwa malownicze stawy po obu stronach wjazdu do parku. Nie można wreszcie zapominać o bogatej szacie roślinnej, do której generał Gorzeński włączył również niektóre z drzew rosnących tu wcześniej – jak choćby zachowany do dziś przy wjeździe na teren założenia wspaniały platan klonolistny. Czyż można się dziwić, że spadkobierca Gorzeńskiego generał Kazimierz Turno nakazywał w testamencie dbałość by park utrzymywany był w całości „tak dla ozdoby Kraju jaki i pożytku Sukcessorów”, a jego brat Adam nazwał z emfazą dobrzyckie założenie „modelem wszystkich ogrodów”? Było w tym zapewne nieco przesady, ale i współczesny im wytrawny badacz sztuki ogrodowej Stanisław Wodzicki nie ukrywał zachwytu nad znajdującym się w Dobrzycy „ogrodem angielskim gustownym i w rośliny bogatym”, którego rangę docenili później autorzy piszący w ciągu następnych dwóch stuleci.

Swój wkład w utrzymanie dzieła generała Gorzeńskiego wniosły też rodziny kolejnych właścicieli – niemieckich rodzin Bandelowów i Kottwitzów oraz rodu Czarneckich, którzy dokonywali w nim zmian zgodnych z gustami swoich czasów. Na progu zagłady dobrzycki zespół pałacowo-parkowy stanął dopiero wraz z początkiem II Wojny Światowej – szczególnie ucierpiał wówczas pałac, w którego wnętrzach niemiecki okupant rozgrabił całe wyposażenie, urządzając najpierw obóz przejściowy dla ziemian polskich, a następnie magazyn płodów rolnych. Przez kilkadziesiąt lat po wojnie zespół pałacowo-parkowy również nie był użytkowany w sposób właściwy. Dopiero od lat 80. prowadzone były prace remontowe i konserwatorskie, których owocem są odsłonięte spod późniejszych przemalowań pałacowe polichromie, wyremontowane pawilony parkowe i mozolnie odtwarzana szata roślinna. Sprawiają one, że choć w części możemy znów podziwiać kunszt dawnych architektów, artystów i ogrodników, którzy przed przeszło dwoma wiekami stworzyli oryginalną i pełną uroku rezydencje gen. Augustyna Gorzeńskiego.

Wszelkie starania wkładane w opiekę nad założeniem pałacowo-parkowym w Dobrzycy znalazły uznanie instytucji zajmujących się dziedzictwem kulturowym i 10 grudnia 2018 r. Prezydent RP, doceniając wartość i wagę jego walorów w polityce zachowania dziedzictwa kulturowego Polski, nadał Zespołowi Pałacowo-Parkowemu w Dobrzycy status Pomnika Historii. Wcześniej, w konkursie Generalnego Konserwatora Zabytków „Zabytek Zadbany 2017” Muzeum zdobyło laur w kategorii „Rewaloryzacja przestrzeni kulturowej i krajobrazu”.

W Muzeum przez cały rok oglądać można liczne wystawy czasowe poświęcone historii zespołu pałacowo-parkowego, dziejom ziemiaństwa, dawnej obyczajowości i kolekcjonerstwa. Pałac i park to również pełna uroku sceneria licznych wydarzeń kulturalnych: koncertów, wernisaży, pokazów grup rekonstrukcyjnych, rajdów pojazdów zabytkowych. Na gości czeka również hotelik „Pod akacją” oraz budynek Oranżerii, który można wynająć na imprezy okolicznościowe.

Godziny otwarcia w sezonie (1 czerwca – 30 października)
Poniedziałek - nieczynne
Wtorek-piątek - 10:00 – 17:00
Sobota - 10:00 – 18:00
Niedziela - 11:00 – 18:00
 
Piątek jest dniem bezpłatnego wstępu.

Ceny biletów:
Bilet normalny - 10 zł
Bilet ulgowy - 5 zł
Dzieci i młodzież do lat 16 - 1 zł
Dzieci do lat 7 - wstęp bezpłatny
Wynajęcie przewodnika* - 25 zł
*dla grup obejmujących więcej niż 15 osób - 35 zł
 

Dodaj ogłoszenie