Próbna matura 2013: Polka

Cyprian Kamil Norwid
123rf
Wiersz do tematu I wypracowania w teście diagnostycznym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym.

POLKA

Sunt verba et voces [1]

I
Dla harfiarzy dwóch wieniec jedyny,
Jedyny był laur dla dwóch śpiewaków.
Lud się z całej zgromadził krainy,
Polot pieśni sądzić, jak dwóch ptaków.
Starcy, męże i hoże dziewczyny,
I książęta, w cieniach swych szyszaków,
Ucichnęli − a była treść wierszy:
Piękność Polki. − Tak śpiewak wszczął pierwszy:

II
PIERWSZY HARFIARZ [2]
"Nie! Ty się próżno wysilasz, Przyrodo,
Na tworów wdzięki, na wdzięków koronę;
Fijołki, wzrósłszy nad błękitną wodą,
Przy jej źrenicach bledną zamyślone.
Gwiazdy jasnością zrównałyby może,
Lecz niższe barwą i łzom niedostępne;
Bławatki z wstydem ukryły się w zboże,
Nieznane woląc być niźli występne!
Maliny z mlekiem tej nie dają krasy,
Którą dziewicze jej lica się zdobią;
Nad księżycowy blask łona atłasy,
A sploty same wdzięcznymi się robią.
Pereł sznur, w czystej oprawie z korali,
Do jej się równać ust gdyby poważył,
Zgasłyby perły, jak mętność opali,
A koral pierwej tchnieniem by się sparzył!
Całego nawet pełnią arcydzieła,
Wszech-wdzięków nawet harmonią i zgodą
Próżno byś jej się wyrównać podjęła
Ty! najpiękniejsza, lecz po niej − Przyrodo!"

III
Tu − zakończył on, alić wzruszenie,
Rękę mając jako oklask długą,
Podało mu nią laur − za natchnienie;
Gdy drugi wszedł śpiewak stroną drugą,
Harfę wlokąc swą − czy zniechęcenie,
Czy może był dnia onego chory? −
Ucichnęli − i tak zaczął wtory:

IV
DRUGI HARFIARZ
"Gdzie wnijdzie − i gdzie postawi stopę swoją,
Nie oglądają się ludzie zadziwieni,
Lecz jak stali pierw, stoją.

Potem, niby ocknieni,
Czują więcej światłości wokoło siebie
I rozpowija się im powoli w oczach,
Jako jutrznia na niebie,
Odbłysk na jej warkoczach.

Ale włos, jakiej ma barwy? − zapomniałem.
Ale oko? − nie wiem, doprawdy, czy modre;
Jeśli to gdzie pisałem,
To odszukam i podrę! −

Wiem, że od wierzchu jej ramion do sandału
Każda fałda głównemu służy skinieniu,
Jak zdrowie służy ciału,
Co wypoczywa w cieniu.

Ale ile jest białą? − jej płeć − ani wiem −
Nawet koral ust, nie pomnę, jak namiętny!
Śmiech, nim żywy słowa tchem,
Pitagorejsko-smętny [3].

Męczennicy nieco w jej skroń nakłonieniu,
Ale w szerokości czoła coś Platona.
Wzrok − dziecka w osłupieniu,
Z iskrą Pigmalijona [4]!

Coś matrony [5], coś wodza w piersi potędze,
Jak ta Maria [6], co za wielkich dni Mojżesza,
Podobna psalmów księdze,
Szła przodem − za nią rzesza.

Podobna Wiktorii [7] bosej z laurem w dłoni,
Co wskroś obłoków bystro bywa lecąca;
Jak heroicznych koni
Rżenie − do blasku słońca!

Lecz skoro potocznego znów życia tknie się,
Podobna do ucichłej palmy na stepie,
Nieumyślny cień niesie
I nie powiada: «Krzepię − ».

Ale jakie ma zębów perły? − nie pomnę;
Ani ile jest w rumieńcach jej korali?
− Słowa są wiarołomne −
Skończyłem! − nie wiem dalej − −"

V
I tu przemilkł − bowiem śpiewak owy,
Któremu jedyny wieniec dano,
Uniesiony ponad tłumu głowy,
Gdzie swym laurem skinął, wraz klaskano.

Starcy, dziewki i hufiec bojowy,
I młodzieńcy z tuniką rozwianą,
Jako wielkie morze, w słońca blasku,
Szli − − −
Aż przeszli w historii-oklasku.

Cyprian Norwid, Pisma wybrane, Warszawa 1968.

1 Motto: Są słowa i brzmienia (łac.) - cytat z Horacego.
2 Harfiarz - tu: poeta.
3 Pitagorejsko-smętny - zabarwiony lekką a milczącą melancholią (zgodnie ze wskazówkami Pitagorasa dotyczącymi przyzwoitego zachowania).
4 Z iskrą Pigmaliona - z iskrą życia, jaką legendarny Pigmalion przekazał wyrzeźbionemu przez siebie posągowi Galatei, który ożył.
5 Matrona - w starożytnym Rzymie kobieta będąca wzorem żony i matki, szanowana ze względu na wysokie stanowisko społeczne i czystość obyczajów.
6 Jak ta Maria - siostra Mojżesza, Maria Prorokini, wiodąca z bębnem w ręku triumfalny pochód niewiast izraelskich.
7 Wiktoria - rzymska bogini zwycięstwa utożsamiana z grecką Nike.

Najnowsze informacje o epidemii koronawirusa

Wideo

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3