18+

Treść tylko dla pełnoletnich

Kolejna strona może zawierać treści nieodpowiednie dla osób niepełnoletnich. Jeśli chcesz do niej dotrzeć, wybierz niżej odpowiedni przycisk!

Sławni wynalazcy z Polski i Wielkopolski. Zobacz, co daliśmy światu!

Sławomir Kmiecik
W Poznaniu co roku ogromną popularnością cieszą się spotkania z nauką pod hasłem "Noc naukowców" Fot. Archiwum
Lampa naftowa, spinacz biurowy, wycieraczki samochodowe, ręczna kamera filmowa, barwna fotografia, świetlówka - to pomysły Polaków. Wśród rodzimych odkrywców są także Wielkopolanie, na przykład słynny podróżnik Paweł Edmund Strzelecki, który "odkrył" dla świata Australię. Przed II wojną światową byliśmy w europejskiej czołówce wynalazców i prekursorów badań. Dlaczego dziś ciągniemy się w ogonie tej stawki?

"Polacy inspirują świat" - tak brzmiało hasło kampanii reklamowej piwa ze znanego browaru. W akcji obejmującej opakowania, prasę, Internet i billboardy przedstawione zostały wizerunki Polaków, którzy dokonali wielkich odkryć i zdobyli międzynarodową sławę. Producent piwa chciał uświadomić Polakom, że dzięki wartościom, które wyznajemy i szczególnym cechom narodowego charakteru potrafimy bardzo wiele osiągnąć. Na dowód tego - w stylistyce znaczków pocztowych z różnych państw - pokazał w reklamach wielkich Polaków, których ślady działalności można odnaleźć w Australii, Chile, Peru, USA...

Odkrywcy na znaczkach
Wielkopolanie mogli być dumni, gdyż jednym z bohaterów tej piwnej kampanii został - urodzony w 1797 roku w Głuszynie koło Poznania - Paweł Edmund Strzelecki, podróżnik, geolog i geograf, który w 1845 roku w Londynie wydał pierwszą na świecie książkę naukową o Australii. Badacz z Wielkopolski, który przemierzył i ze znawstwem opisał ten rozległy kraj, tak się dla niego zasłużył, że jego imieniem nazwano tam pasmo górskie, dwa szczyty, jezioro, rzekę i miasto.

Browar przypomniał także postać Ernesta Malinowskiego, urodzonego na Wołyniu w 1818 roku, inżyniera drogowego i kolejowego, który zaprojektował i zbudował kolej w Peru i Ekwadorze, w tym słynną Centralną Kolej Transandyjską. Za to prekursorskie dokonanie, a także za bohaterski udział w obronie portu Callao, Peruwiańczycy jeszcze za życia Malinowskiego umieścili płaskorzeźbę z jego podobizną na pomniku w Limie. Pomnik polskiego inżyniera od 1999 roku stoi także na przełęczy Ticlio, w najwyższym punkcie zbudowanej przez niego linii kolejowej w Andach.

Na billboardach reklamujących piwo pokazywany był także Ignacy Łukasiewicz - chemik i farmaceuta, konstruktor lampy naftowej i autor nowatorskiej metody pozyskiwania nafty poprzez destylację ropy, który przyszedł na świat w 1822 roku w Zadusznikach na Podkarpaciu. Ten polski wynalazca pierwszy w świecie wykorzystał na skalę przemysłową atuty ropy naftowej, więc najpewniej wdzięczni mu są szejkowie, w kraju postawiono mu kilka pomników, wybito monety z jego podobizną, a imię Ignacego Łukasiewicz nosi także Politechnika Rzeszowska.

Wynalazca z traumą
I wszystko byłoby pięknie, gdyby nie fakt, że w reklamach piwa pokazywani byli polscy odkrywcy i wynalazcy z XIX oraz początków XX wieku. O współczesnych badaczach i kreatorach nowych rozwiązań rodem z Polski autorzy kampanii promocyjnej nie wspominali. Czyżby nie istnieli? Czy poprawniejsze byłoby zatem hasło w czasie przeszłym: "Polacy inspirowali świat"?

To nie do końca prawda, bo polscy badacze i naukowcy także w dzisiejszych czasach odnoszą spektakularne sukcesy. W 2006 roku Janusz Liberkowski, inżynier z Polski pracujący w Krzemowej Dolinie w Kalifornii, wygrał wielki plebiscyt amerykańskiej telewizji ABC pod hasłem: "American Inventor", czyli "Amerykański Wynalazca". Polak pochodzący z Nowej Soli zyskał światową sławę i milion dolarów za opracowanie kulistego fotelika samochodowego dla dzieci. Wieziony maluch siedzi w kapsule złożonej z dwóch półkul. W razie zderzenia zewnętrzna pełni funkcję ochronną, a w wewnętrznej dziecko swobodnie "pływa" i nie jest narażone na uderzenie napiętych pasów. Amerykanów ujęła nie tylko prostota i skuteczność wynalazku Liberkowskiego, ale także dramatyczna historia emigranta z Polski, który stracił jedyną córkę w wypadku samochodowym. I właśnie to traumatyczne doświadczenie skłoniło go do skonstruowania fotelika innego od stosowanych obecnie, nieskutecznych przy uderzeniach w bok auta i słabo chroniących dzieci podczas kolizji przy dużych prędkościach.

Od komputera do świń
Takiej sławy jak Janusz Liberkowski nie zyskał fizyk z Centrum Badań Wysokociśnieniowych PAN, Sylwester Porowski, który - wraz z zespołem - opracował niebieski laser. To było wielkie odkrycie, gdyż wiązka takiego lasera pozwoliła czterokrotnie zwiększyć ilość informacji zapisywanych na płycie CD. Polak mógł przejść do historii jako autor przełomu w elektronice, ale aż pięć lat trwało wdrożenie wynalazku do produkcji. W efekcie niebieski laser przestał być sensacyjną nowością na rynku, inni zastosowali podobne rozwiązania i dziś standardu Blue-ray, który powoli zastępuje DVD, nikt już prawie nie kojarzy z odkryciem polskiego naukowca.

Niemal w zupełne zapomnienie papadł (nieżyjący już) elektronik i informatyk Jacek Karpiński, choć mógłby być dziś wymieniany w jednym szeregu z takimi gigantami komputeryzacji, jak Bill Gates, czy Steve Jobs. Polak w połowie lat 60. zbudował Erceptron - maszynę do szybkiego uczenia się na zasadzie skojarzeń, która błyskawicznie identyfikowała obrazy, teksty i wzory. To było pierwsze tego typu urządzenie w Europie, ale największym sukcesem Karpińskiego okazała się maszyna elektroniczna K-202, będąca prototypem dzisiejszych komputerów klasy PC. Liczyła z szybkością miliona operacji na sekundę i w latach 70. była najbardziej uniwersalnym komputerem na świecie. Mimo entuzjastycznych ocen na Zachodzie, w PRL wyprodukowano tylko 30 tych urządzeń, a wynalazcę zwolniono z pracy, bo "nie pasował" politycznie. Karpiński w proteście, zanim w 1980 roku wyjechał do Szwajcarii, przez dwa lata zajmował się hodowlą świń pod Olsztynem. Po przełomie ustrojowym w 1990 roku został skromnym doradcą wicepremiera Leszka Balcerowicza w dziedzinie informatyki.

Straceni geniusze
Nieumiejętność wykorzystania geniuszu rodzimych odkrywców i konstruktorów, połączona ze zbyt małymi od dziesięcioleci nakładami na naukę, pogłębia jeszcze polskie zapóźnienie w dziedzinie innowacyjności. W ciągu roku na świecie opatentowuje się około 1,6 miliona wynalazków, ale ponad połowa z nich pochodzi ze Stanów Zjednoczonych, Japonii, Korei Południowej oraz Wielkiej Brytanii, Francji i Niemiec. Polacy uzyskują rocznie patenty na 20-30 wynalazków, co stanowi zaledwie... 0,003 procent ogółu odkryć potwierdzonych i objętych ochroną w Europie. Sąsiednie państwa, mające niemal czterokrotnie mniej ludności niż Polska, czyli Czechy i Węgry, rejestrują w ciągu roku sto razy więcej patentów.

Co jest przyczyną tak wielkich dysproporcji? Nie jesteśmy, rzecz jasna, narodem mniej zdolnym czy mniej kreatywnym od innych - problemem jest dramatyczna polska historia XX wieku. Nikt tego nie jest w stanie oszacować, ale można sobie wyobrazić, ile świetnych pomysłów, genialnych odkryć i konstrukcji pogrzebano wraz z naszą narodową elitą, wymordowaną w hitlerowskich obozach koncentracyjnych i sowieckich łagrach, w licznych miejscach kaźni i katowniach obu totalitarnych najeźdźców, którzy we wrześniu 1939 roku podzielili się Polską. Straciliśmy intelektualną czołówkę II RP, której niedobitki były na dodatek, z pobudek ideologicznych, szykanowane lub fizycznie wyniszczane w PRL. O tym, jak okupacja niemiecka i sowiecka oraz komunizm destrukcyjnie wpłynęły na polską innowacyjność świadczy fakt, że przed II wojną światową Polska zajmowała 5-6 miejsce w Europie pod względem liczby patentów.

Autorzy kampanii reklamowej znanego piwa - chyba trochę nieświadomie - zwrócili nam uwagę na fakt, że w dziedzinie wynalazczości skazani jesteśmy głównie na rozpamiętywanie dawnej chwały. Wielkopolanie, którzy nie mają zbyt wielkiego panteonu geniuszy, chętnie sięgają aż do Jakuba Wujka, urodzonego w 1541 roku w Wągrowcu, księdza, jezuity, doktora teologii, który wsławił się jako autor znakomitego przekładu Biblii na język polski. Z nowszych czasów przywołujemy z ochotą Józefa Konrada Paczoskiego (przyszedł na świat w 1864 roku na Wołyniu, ale zmarł w roku 1942 w Sierosławiu pod Poznaniem) - sławnego botanika, badacza flory Puszczy Białowieskiej, twórcę teorii pantopizmu i podstaw nowej gałęzi nauki, którą nazwał fitosocjologią. Jego imieniem nazwano wiele roślin, między innymi: Allium paczoskianum, Jurinea paczoskiana, czy Tanacetum paczoskii.

Ogólnopolska galeria wielkich wynalazców i odkrywców jest znacznie bogatsza. Symbolem naszej nauki stał się astronom Mikołaj Kopernik, twórca teorii heliocentrycznej, który "wstrzymał słońce, ruszył Ziemię". Status narodowej ikony ma również Maria Skłodowska-Curie, odkrywczyni promieniotwórczych pierwiastków: radu i polonu.

Z dumą wspominamy także, że Kazimierz Funk wyodrębnił witaminę B1, Józef Hofman wymyślił wycieraczki szyb samochodowych i resory, Rudolf Gundlach opracował pierwszy czołgowy peryskop, który obejmował pole widzenia o wartości 360 stopni, Stefan Pieńkowski wynalazł lampę fluoroscencyjną, czyli popularną świetlówkę, Jan Szczepanik stworzył podstawy fotografii barwnej, Kazimierz Pruszyński skonstruował pierwszą na świecie ręczną kamerę filmową, dzięki której w 1918 powstała pierwsza lotnicza kronika wojenna, Władysław Tryliński i Stefan Bryła byli prekursorami w budowie mostów spawanych, Marian Mazur stworzył pierwszy na świecie system telefonii automatycznej, Stefan Manczarski już w 1929 roku skonstruował telewizor, a Jan Łukasiewicz opracował "polski odwrotny system notowania" (Reverse Polish Notation), który do dziś jest wykorzystywany w kieszonkowych kalkulatorach.

I można by jeszcze długo wymieniać naszych wynalazców z przeszłości, choć bardziej chciałoby się przywoływać polskie odkrycia najświeższej daty.

Możesz wiedzieć więcej! Kliknij i zarejestruj się: www.gloswielkopolski.pl/piano

Wideo

Komentarze 5

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

K
Kolec

Tak masz Pan racje przeklad Zydowskiej bibli na jezyk polski to najwieksze odkrycie ze wszystkich ,pokazalo jak mozna w prosty acz zawoulowany sposob zlamac czlowieka na kolana i rozpedzic mlyn mamony perpetum mobile

G
George Belgorio

What.??

j
joanna mucha

Uwielbiam oglądać takie cudeńka :-) Hah XDD

S
Sobieski

W tym kraju,Polsce,już nam nic nie nalezy-nawet ta gazeta jest w rękach niemieckich. Spełnia się gorocę życzenie Hansa franka-bieda nas zmusza,bez objawy,za chlebem emigrować m i do Niemiec i Niemcom robić odkrycia.a kiedy już nie będzie Polaków w Polsce-bez obaw! Miliony "wynalazców" z Ghany,tacy jak "prof." Simon Mol,chętnie nam pomogą z "rozwojem" i "demografią"

g
gasipies

według mnie najważniejsze "polskie" wynalazki (opinia subiektywna):
1. Łukasiewicz (tu się zgadzamy) - nafta, lampa naftowa, zrzekł się praw patentowych i udostępnił swoje wynalazki całej ludzkości (szkoda).
2. Olszowski (Olszewski???) - hodowanie monokryształów, podstawa do wytwarzania wszelkich procesorów do dzisiaj. Bez tej technologii NIE MA KOMPUTERÓW.
3. Sędzimir (Sendizmir dla Amerykanów) - walcarka planetarna, aktualnie 100% blach (samochody, puszki, blachy na dachy itd) jest wytwarzane na tym patencie.
4. Skłodowska - no to już każdy wie
5. Kopernik - też wie każdy.
6. Silnik Wankla (p. Wankel, od którego pochodzi nazwa, ukradł rozwiązanie)
7. Manczarski - odwrotna notacja polska
9. Rejewski, Różycki, Rogalski - użycie dwójkowego systemu zapisu matematycznego

Reasumując, to nie tak, że bez Polaków nie byłoby komputerów, samochodów ani pierwiastków promieniotwórczych, pewnie ktoś inny by to wynalazł.
Chodzi o to, że nie mamy się czego wstydzić, a nawet wręcz odwrotnie.

Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3