reklama

Zamordowani w szpitalnym ogrodzie. Znamy nazwiska

Krzysztof M. KaźmierczakZaktualizowano 
Jedyne, dotąd niepublikowane zdjęcia funkcjonariuszy na terenie MUBP w Poznaniu w 1945 roku (zamazano twarze osób, które nie pracowały w UB). KMK
Przedstawiamy dotąd nie publikowaną listę zamordowanych więźniów Miejskiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Poznaniu oraz zatrudnionych tam funkcjonariuszy bezpieki.

Przytrzymywani w obecnym gmachu Szpitala Świętej Rodziny u zbiegu ulic Jarochowskiego i Niegolewskich więźniowie żyli w nieludzkich warunkach, stłoczeni w przepełnionych celach i głodzeni. Bito ich pałkami, pięściami i kopano. Wieszano pod sufitem, zmuszano do siedzenia na nogach odwróconych stołków (wbijających się w odbytnice), pozbawiano snu. Rannym rozdrapywano rany (tak torturowano Leona Rosadę). Znęcano się pod nadzorem i z udziałem bezwzględnego funkcjonariusza NKWD, Borysowa. Jednym z najbardziej brutalnych funkcjonariuszy MUBP był jego szef, Mieczysław Stefański.

CZYTAJ TAKŻE
Dziś szpital, kiedyś katownia UB

Nieznane ofiary
Przez zamienione na cele piwnice poklasztornego budynku przewinęły się w latach 1945-1946 setki więźniów politycznych, mężczyzn i kobiet.

Aresztantów sądzono na miejscu, często zapadały wyroki śmierci. Skazanych rozstrzeliwano, a ich zwłoki zakopywano w pobliskim ogrodzie, a kiedy zabrakło tam miejsca - na terenie parku przy obecnej Arenie. Według relacji świadków w MUBP dochodziło również do mordowania podczas przesłuchań i pijackich libacji funkcjonariuszy.

Do dzisiaj nie wiadomo ile osób zabito w MUBP. Listę 41 osób, które miały zostać tam zamordowane znaleźliśmy w aktach śledztwa Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z 1991 roku.

- Otrzymaliśmy ją z anonimowego źródła. Próbowaliśmy weryfikować, ale niewiele z tego wyszło - powiedział nam prokurator Tadeusz Antecki w latach 90. szef KBZpNP w Poznaniu.

O tym na jakie problemy wtedy (gdy nie istniał Instytut Pamięci Narodowej i jego archiwum) natrafiano świadczy fakt, że z urzędów stanu cywilnego uzyskano akty zgonów tylko 10 z 41 osób, na dodatek, na niektórych z nich były błędne dane.

Poszerzoną o własne ustalenia z dokumentów więziennych oraz akt bezpieki listę zamordowanych przedstawiamy poniżej. Umieściliśmy na niej także funkcjonariusza UB, Romana Płos-kiego. Pomógł on uciec dwóm więźniom politycznym (Bolesławowi Greli i Leszkowi Błaże-jewskiemu), którym groziły kary śmierci. Sam jednak został złapany i rozstrzelany. Świadkiem jego egzekucji był nieżyjący już więzień MUBP, Józef Hasiński.

Tajemnicza lista pokrywa się w części z listą wyroków Wojskowego Sądu Okręgowego. Z pewnością nie jest kompletna, o czym świadczy fakt, że nie było na niej Płoskiego. W przypadku kilku osób w personaliach mogą być pomyłki, gdyż nie udało się znaleźć dodatkowych dokumentów pozwalających na weryfikację danych z listy.

Z bezpieki do Sejmu
Więcej niż o ofiarach MUBP w Poznaniu wiadomo o zatrudnionych tam funkcjonariuszach (patrz lista niżej). Kilku z nich zrobiło kariery w resorcie bezpieczeństwa lub wojsku. Za swój udział w zwalczaniu wrogów ustroju byli awansowani i odznaczani. Jeden z nich, Feliks Wójcik został w 1974 roku honorowym obywatelem miasta Poznania. Kilku pracowało w bezpiece do lat 70. i dosłużyło się wysokich stopni oficerskich.

Największą karierę zrobił Stanisław Szot, który kierował MUBP przez pierwsze miesiące jego istnienia (zarazem był szefem wojewódzkiego UB). Był on I sekretarzem PZPR w Lublinie, a do 1976 roku pełnił wysoką funkcję w Głównym Zarządzie Politycznym Wojska Polskiego. W latach 1957-1961 ex-ubek był posłem na Sejm PRL z ramienia PZPR. Natomiast jako oficer wywiadu (Zarządu II Sztabu Generalnego Wojska Polskiego) w latach 1963-1966 Stanisław Szot był attache wojskowym w ambasadzie PRL w Pekinie.

Skazany na przeproszenie
Wielu funkcjonariuszy z czasów stalinowskich dożyło do czasu zmiany ustroju. Ze składu poznańskiego MUBP przed sądem postawiono tylko jednego z funkcjonariuszy, a przesłuchano zaledwie dwóch innych.

Zarzuty znęcania się nad aresztowanymi postawiono Zenonowi Kuzupie. Były major UB nie przyznał się do przestępstwa. W 1999 roku skazano go na 1 rok i 10 miesięcy więzienia w zawieszeniu na 4 lata oraz przeproszenie swoich ofiar.

W śledztwie dotyczącym katowni przy ul. Niegolewskich nie został przesłuchany nawet żyjący wtedy jego szef, Stanisław Szot, który miał zapewne rozległą wiedzę o ponurych czasach.

- Udało nam się ustalić miejsca zamieszkania zaledwie kilku funkcjonariuszy. Nie mieliśmy nawet uprawnień do stawiania ich przed sądem - tłumaczy prokurator Antecki.

Na następnych stronach listy zamordowanych i funkcjonariuszy MUBP.

Niektórzy zamordowani więźniowie MUBP w Poznaniu

Bojarczuk Bronisław s. Jana, ur. 07.02.1926, zm. 17.06.1945

Cieszkowski Henryk s. Wincentego, ur. 06.03.1907, zm. 08.10.1945

Dąbrowski Ryszard s. Jana, ur. 03.04.1923, zm. 14.04.1945

Dzwoniarek Jan s. Andrzeaj, ur. 05.01.1923, zm. 18.10.1945

Elsner Frida c. Fridricha, ur. 18.12.1901, zm. 21.07.1945

Fendunczyszyn Józef s. Władysława, ur. 17.03.1925, zm. 26.06.1945

Fikutycz Stefan s. Kazimierza, ur. 1900, zm. 09.1945

Gorzanek Irena c. Nikodema, ur. 10.10.1907, zm. 01.06.1945

Grossman Jakub s. Floriana, ur. 08.12.1898, zm.06.1945

Ham Edward s. Wilhelma, ur. 25.06.1881, zm. 02.08.1945

Hernacki Feliks s. Jana, ur. 21.05.1916, zm. 24.01.1946

Jagodziński Antoni s. Antoniego, ur. 21.12.1903, zm. 19.03.1945

Jasiak Marian s. Jana, ur. 23.06.1926, zm. 24.01.1946

Jerzak Stanisław s. Konstantego, ur. 19.09.1896, zm. 19.05.1945

Kalinowski Michał s. Michała, ur. 26.12.1926, zm. 07.06.1945

Karczewski Jerzy s. Bronisława, ur. 15.04.1926, zm. 24.01.1946

Kitka Czesław s. Józefa, ur. 23.12.1922, zm.10.1945

Klebaniak Franciszek s. Jana, ur. 26.03.1922, zm. 11.1945

Kozieradzki Marian s. Józefa, ur. 28.09.1926, zm. 24.01.1946

Kozłowski Jerzy s. Stefana, ur. 30.06.1925, zm. 17.01.1946

Królik Jan s. Wojciecha, ur. 09.02.1925, zm. 10.1945

Lisiecki Roman s. Ignacego, ur. 01.01.1924, zm. 17.01.1946

Mariuczenko Stanisława c. Jana, ur. 25.04.1901, zm. 01.05.1945

Merch Edmund s. Anny, ur. 20.11.1918, zm. 03.07.1945

Miłowski Tadeusz ur. 20.10.1925, zm. 10.1945

Nowak Kazimierz s. Józefa, ur. 07.10.1923, zm. 03.01.1946

Paluch Tadeusz s. Romana, ur. 08.08.1924, zm. 03.01.1946

Piasecki Albin s. Wincentego, ur. 10.02.1923, zm. 31.10.1945

Płoski Roman s. Aleksandra, ur. 31.12.1922, zm. 06.10.1945

Purek Zbigniew s. Tomasza, ur. 01.04.1924, zm. 24.01.1946

Roguszko Stefan s. Jana, ur. 09.12.1893, zm. 06.08.1945

Rosada Leon s. Marcina, ur. 06.04.1920, zm. 24.01.1946

Rubaszewski Bolesław s. Józefa, ur. 31.03.1903, zm. 07.12.1945

Skrzypczyński Zdzisław s. Franiciszka, ur. 17.01.1912, zm. 10.1945

Szałecki Andrzej s. Stanisława, ur. 1926, zm. 10.1945

Szaranek Julian s. Michała, ur. 24.02.1917, zm. 31.10.1945

Szulc Zelma s. Jerzego, ur. 01.12.1910, zm. 02.08.1945

Wróbel Witold s. Stanisława, ur. 18.03.1918, zm. 08.10.1945

Zych (Zycha) Jan s. Michała, ur. 06.07.1917, zm. 07.06.1945

Żabiński Jan s. Czesława, ur. 08.02.1911, zm. 31.10.1945

Osoby dysponujące wiedzą o ofiarach i funkcjonariuszach MUBP proszę o kontakt na k.kazmierczak@glos.com

Lista funkcjonariuszy poznańskiego MUBP

Publikujemy wykaz funkcjonariuszy pracujących w MUBP, których nazwiska ustaliła w latach 90. Komisja Badania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. Uzupełniliśmy ją m.in. o dane ze źródeł archiwalnych dotyczące przebiegu służby. Lista nie jest pełna. W MUBP w Poznaniu pracowało 40-60 funkcjonariuszy, ale nie zachowała się dokumentacja tej placówki.

Becella Władysław s. Franciszka, ur. 1922 r., (więźniowie zeznawali, że nie brał on udziału w prześladowaniach) zm. 2005 r.

Czaplejewicz Józef s. Józefa, ur. 1921 r., oficer śledczy, zwolniony 1969, major, zm. 1992 r.

Górniaczyk Waldemar s. Nikodema, ur. 1923 r., zwolniony w 1952 r.

Jackowiak Romuald s. Stanisława, ur. 1922 r., oficer śledczy.

Kuzupa Zenon s. Ignacego, ur. 1921 r., oficer śledczy, zwolniony w 1956 r. major, zm. 2001 r.

Ledzian Jerzy s. Antoniego, ur. 1923 r., odznaczony Srebrnym Krzyżem Zasługi, zwolniony dyscyplinarnie 1949 r.

Masłowski Władysław s. Ignacego, ur. 1921 r., zwolniony dyscyplinarnie w 1947 r.

Miatkowski Feliks s. Feliksa, ur. 1920 r., oficer śledczy, w latach 1947-1948 odznaczony Brązowym i Srebrnym Krzyżem Zasługi, pracował w bezpiece do 1977 r., podpułkownik..

Patuła Tadeusz s. Franciszka, ur. 1918 r., oficer śledczy od kwietnia 1945 r. w lipcu odznaczony Brązowym Krzyżem Zasługi, zwolniony w 1956 r., kapitan.

Pawłowski Henryk s. Bronisława ur. 1916 r., odznaczony Brązowym i Srebrnym Krzyżem Zasługi, zwolniony 1948 r., kapitan

Płoski Roman s. Aleksandra, ur. 1922 r., rozstrzelany w 1945 r. za pomoc więźniom w ucieczce (patrz lista zamordowanych).

Stańczyk Hieronim s. Antoniego, ur. 1919 r., zwolniony w 1956 r., kapitan, zm. 1984 r.

Stefański Mieczysław s. Jana, odznaczony Orderem Lenina, odszedł na własną prośbę w 1946 r., zm. 1977 r.

Szot Stanisław, s. Mateusza, ur. 1917 r., pierwszy szef MUBP w Poznaniu, od 1949 r. w wojsku, zwolniony 1966, pułkownik, zm. 2008 r.

Tomczak Andrzej s. Michała, ur. 1900 r., zm. 1949 r.

Wójcik Feliks s. Michała, ur. 1924, wielokrotnie odznaczany m.in. Srebrnym Krzyżem Zasługi, Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski i Odznaką Honorowa Miasta Poznania, zwolniony 1975 r., kapitan, zm. 1984 r.

Chcesz skontaktować się z redakcją Głosu Wielkopolskiego? redakcja@glos.com

Zima 30-lecia w Polsce, zasypie nas śnieg

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze 3

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

i
ik

jak w tytule

W
Widukind

Dobra robota. Pozdrawiam. Widukind.

p
paco

Teraz dlatego musze pracowac do 67

Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3