Matura 2015. Język polski, egzamin ustny. Co może być na egzaminie? [WIDEO]

Katarzyna Sklepik, Anna Jarmuż
Matura 2015. Język polski, egzamin ustny. Co może być na egzaminie? Na zdjęciach uczniowie XX LO w Poznaniu Waldemar Wylegalski
Matura 2015. Język polski, egzamin ustny - to niego najbardziej obawiają się maturzyści. Prawie tak bardzo, jak obowiązkowej matematyki. Dlaczego? Bo matura 2015 z języka polskiego przyniosła zmianę w formule ustnego egzaminu. Koniec z prezentacjami maturalnymi! Co może być na egzaminie?

Matura 2015. Język polski ustny. Czy to niego obawiają się uczniowie?

Matura 2015. Język polski, egzamin ustny
Prezentację maturalną krytykowali wszyscy. Nauczyciele zdawali sobie sprawę z tego, że część uczniów nie robiła tej prezentacji samodzielnie. Najczęściej brali je z internetu, gdzie można było ściągnąć gotową prezentację lub zlecić jej zrobienie. Nie były drogie, a handel nimi kwitł z roku na rok.

Choć był to - z pozoru - najłatwiejszy obowiązkowy egzamin, to przysparzał problemów. Zwłaszcza, gdy maturzysta nie potrafił odpowiedzieć na żadne pytanie, dotyczące jego prezentacji. Bo choć zdobył ją łatwo, nie zawsze wiedział o czym ona jest.

I tak ustna matura z języka polskiego zatoczyła koło. Wprowadzona bodajże w 2010 roku prezentacja maturalna straciła swoją wartość i od tego roku szkolnego przypomina starą maturę z polskiego, w nieco zmienionej formule.

Matura 2015. Język polski, egzamin ustny

Egzamin trwa około 30 minut. Uczeń wylosuje zestaw pytań - podobnie jak podczas starego egzaminu dojrzałości (zdawanego do 2005 roku) - na które będzie odpowiadał przed komisją.

Maturzysta losuje zadanie egzaminacyjne zawierające tekst kultury (literacki, ikoniczny, popularnonaukowy z zakresu wiedzy o języku) oraz odnoszące się do niego polecenie i ma nie więcej niż 15 minut na przygotowanie wypowiedzi. Następnie przez około 10 minut odpowiada na pytanie, zadane w poleceniu.

Uwaga! Podczas rozmowy, członkowie komisji nie mogą odwoływać się do faktów lub lektur nieprzywołanych w tej wypowiedzi. W trakcie rozmowy, która trwa około 5 minut, członkowie zespołu mogą prosić o dodatkowe wyjaśnienia, zachęcać do pogłębienia wybranych aspektów wypowiedzi.

Matura 2015. Język polski - egzamin ustny. Co może być na egzaminie?

Sprawdź na następnej stronie przykładowe zadania.

ZADANIE 1
Jakie refleksje o współczesnej cywilizacji wyrażają twórcy w swoich dziełach? Odpowiedz na podstawie interpretacji podanego tekstu kultury oraz wybranych tekstów literackich.

Plan wypowiedzi
Zagajenie: Magdalena Abakanowicz jest autorką dzieła Tłum. Jest to przykład nowoczesnej rzeźby.
Opis dzieła: Fotografia przedstawia rzeźbę składającą się z kilkunastu postaci stojących na jezdni. Są podobnego wzrostu, stoją w podobnych pozach, trudno jednoznacznie wskazać ich płeć. Postaci pozbawione są głów.
Główny problem: Dlaczego rzeźby nie mają głów?
Rozwinięcie: Brak głowy oznacza pozbawienie indywidualizmu, cech dystynktywnych człowieka, ujednolicenie. Kilkanaście postaci bez głów symbolizuje tytułowy tłum, w którym nikt nie jest indywiduum, każdy jest częścią masy ludzkiej.
Przykłady z literatury: Tego rodzaju ujednolicenie jest niebezpieczne dla cywilizacji. Np. Witkacy w "Szewcach" przewidział zagrożenie dla niej w kolektywnym podejmowaniu decyzji. Jego zdaniem kres indywidualizmu zakładały systemy totalitarne XX wieku:nazizm i komunizm. Nazizm wytworzył obozy zagłady, które stały się symbolem klęski człowieczeństwa. Twórcy literatury podejmujący ten problem to, m.in.: Zofia Nałkowska, Tadeusz Borowski, Imre Kertes. Komunizm zaś wytworzył łagry, które były gigantycznymi obozami niewolniczej pracy. Tam dokonywało się odczłowieczenie. Twórcy, którzy podejmowali tę kwestię w literaturze, to m.in.: Gustaw Herling-Grudziński, Beata Obertyńska, Aleksander Sołżenicyn.
Wniosek: Artyści XX wieku pokazują w swoich dziełach zagrożenia cywilizacji ludzkiej. Zakwestionowanie praw jednostki, pozbawianie jej prawa do indywidualizmu prowadzą do wynaturzeń i zbrodni przeciwko ludzkości.

ZADANIE 2
W jaki sposób Internet wpływa na formy i sposoby komunikowania się ludzi między sobą? Uzasadnij swoje stanowisko, odwołując się do przytoczonego tekstu Jana Grzeni, do modelu aktu komunikacji językowej i do wybranego tekstu kultury.

Gatunkiem, który w ostatnich czasach skupia uwagę i użytkowników, i zajmujących się Internetem specjalistów z różnych dziedzin, jest blog. Ten typowo internetowy gatunek ma wzorzec w pamiętniku i dzienniku, a jego nazwa pochodzi od angielskiego weblog, co można tłumaczyć jako „rejestr sieciowy” lub „dziennik sieciowy”.
Podobieństwa blogu do dziennika są znaczne, blogi mają np. budowę fragmentaryczną i hybrydyczną, jednak równie istotne są różnice. Przede wszystkim dzienniki sieciowe są publikacjami, tekstami przeznaczonymi w związku z tym do rozpowszechniania i do lektury. Co więcej: autorzy blogów godzą się na komentowanie swoich tekstów – formularz umożliwiający dodanie komentarza pojawia się po kliknięciu na odpowiednie hiperłącze. Interakcja jest więc wpisana w strukturę gatunku.
Charakterystyczną właściwością blogów (która ujawnia się też np. w pogawędkach internetowych, a w mniejszym stopniu w grupach i forach dyskusyjnych) jest anonimowość użytkowników. Nie stanowi ona wprawdzie formalnego wymogu, lecz ogromna większość autorów blogów występuje pod pseudonimami (nickami); zresztą jeśli nawet pseudonim ma formę imienia i nazwiska, wcale nie musi być autentyczny. Gatunek ten znakomicie pokazuje, jak dalece i jak szybko mogą przekształcać się gatunki tradycyjne pod wpływem nowego medium.
Jan Grzenia, Komunikacja językowa w Internecie, Warszawa 2006.

Plan wypowiedzi

WPROWADZENIE I OKREŚLENIE PROBLEMU
Powstanie sieci komputerowych (lata 70. XX w.) i ekspansja technologii informacyjnych zmieniły życie człowieka w wielu obszarach. Szczególne, wręcz rewolucyjne zmiany dokonały się w sposobach komunikowania się ludzi między sobą. Nie byłoby to możliwe bez nowego medium – Internetu. Uważam, że Internet zmienił w istotnym stopniu tradycyjny model komunikacji językowej, powołał do życia nowe formy i sposoby komunikowania się.

ROZWINIĘCIE WYPOWIEDZI
1. Prezentacja modelu komunikacji językowej (nadawca, odbiorca, kod, komunikat, kontekst, kanał) w odniesieniu do tradycyjnej komunikacji. Postawienie pytania: co w tym modelu zmienia Internet?
a) Cechy interakcji: anonimowość, o której pisze Grzenia; spontaniczność – wypowiedzi pisane sprawiają wrażenie jakby były mówione; otwartość – każdy może w dowolnym momencie włączyć się do internetowej rozmowy, na dowolny temat; dialogowość - formy monologowe, np. blog, dopuszczają komentarze (odwołanie do tekstu Grzeni).
b) Cechy tekstu: multimedialność (wiele kodów w jednym przekazie) i hipertekstowość (nielinearność, hiperłącza, struktura dynamiczna).
c) Nowe gatunki: Grzenia wymienia blog, pogawędkę internetową i forum dyskusyjne; poza tym jeszcze np. e-mail, strona WWW. Gatunki te wywodzą się z form tradycyjnych, ale w komunikacji elektronicznej zmieniają się w sposób zasadniczy, co pokazuje Grzenia na przykładzie blogu [krótkie omówienie blogów różnego typu: bloga literackiego – np. „Krytycznym okiem”, bloga kulinarnego – np. „Kwestia Smaku”, bloga Krystyny Jandy, blogów maturzystów].
d) Zmiany w języku: dominacja potoczności (kolokwialność), wulgaryzacja, brak dbałości o poprawność.
2. Jakie są moje doświadczenia w komunikowaniu się poprzez Internet?
a) Nawiązywanie kontaktów z ciekawymi ludźmi na forach dyskusyjnych.
b) Ciągły kontakt z grupą najbliższych przyjaciół bez wychodzenia z domu.

WNIOSKI KOŃCOWE
Obecnie proces komunikowania się ludzi ze sobą wygląda odmiennie niż sprzed ery elektronicznej, sprzed epoki Internetu. Człowiek dzisiaj może być, jeśli tylko chce, w ciągłym kontakcie z ludźmi oddalonymi od niego nawet tysiące kilometrów, spełniać się w grupach dyskusyjnych, tworzyć strony WWW o dowolnej tematyce, zaistnieć, być obywatelem świata. Może realizować swoje marzenia: publikować wiersze, fotoreportaże, emitować własne filmy.

ZADANIE 3
W jaki sposób w utworach literackich bywają przedstawiani intelektualiści? Omów zagadnienie, odwołując się do załączonej bajki Ignacego Krasickiego oraz do innych utworów literackich.

Ignacy Krasicki
FILOZOF

Po stryju filozofie*
wziął jeden spuściznę,
Nie gotowiznę,
Tam, gdzie duch buja nad ciało,
Takich sprzętów bywa mało,
Ale były na szafach, w szafach słojków szyki,
Alembiki*,
Papierów stósy*,
Globusy
I na stoliku
Szkiełek bez liku,
A w końcu ławy
Worek dziurawy.
Wziął jedno szkiełko, patrzy, aż wór okazały.
Wziął drugie, a woreczek nikczemny*
i mały.
Westchnął zatem nieborak i rzekł: Wiem, dlaczego
Były pustki w dziurawym worku stryja mego:
Gdyby był okiem, nie szkłem, na rzeczy poglądał,
I on by użył, i ja znalazłbym, com żądał.

Ignacy Krasicki, Bajki, oprac. Z. Goliński, Kraków 1975.

* Filozof – chodzi tu o uczonego w ogóle; opisana w bajce pracownia należała, jak można sądzić z wyposażenia, do alchemika, astronoma lub przyrodnika.
* Alembik – naczynie do destylacji płynów.
* Stósy – stosy.
* Nikczemny – tu: nędzny, mizerny.

1. WSTĘP
Intelektualista to człowiek o dużej wiedzy i wybitnych zdolnościach umysłowych, twórczo myślący, kierujący się w postępowaniu rozumem, przedkładający racjonalizm nad inne sposoby poznawania rzeczywistości; to także – autorytet intelektualny w społeczeństwie.

2. TEZA
Intelektualista w utworach literackich wieku XVIII i XIX bywa przedstawiany w różnoraki sposób, z jednej strony – ironiczny, jako osoba wyalienowana, ślepo zapatrzona w naukę jako jedyne narzędzie poznania rzeczywistości, z drugiej – z podziwem dla jego wiedzy i braku przywiązania do dóbr materialnych oraz dystansu do spraw dotyczących codziennego życia. Oświeceniowy i pozytywistyczny kult nauki i wiedzy nie pozwalał na ironiczne traktowanie uczonych, w romantyzmie zaś odnaleźć można wizerunki krytyczne.

3. WYWÓD
Przedstawiony w pośmiertnej charakterystyce filozof Krasickiego to typ całkowicie pochłonięty pracą naukową, niezaprzątający sobie głowy sprawami materialnymi (w tym także spadkiem dla rodziny). Pokazuje to jego stan posiadania: słoiki, naczynia do doświadczeń, szkiełka, globusy, papiery, ława, dziurawy worek, bezużyteczne dla jego materialistycznie nastawionego spadkobiercy.

  • W bajce Filozof szkiełko jest symbolem idealistycznego oddanie się nauce, a oko – trzeźwego patrzenie na życie z jego doraźnymi potrzebami. Spadkobierca nie jest w stanie docenić atrybutów naukowości – używa oka i widzi, że wszystko to, co zostało po stryju, nie przekłada się wprost na pieniądze, większość z tych przedmiotów można wyrzucić na śmietnik.
  • Krasicki w przewrotny sposób drwi w utworze nie z uczonego, ale z jego pazernego bratanka, który naukę ma za nic. Tak poeta propaguje oświeceniowy kult nauki i empirii jako wartości nadrzędnej.
  • Podobne wizerunki naukowców można odnaleźć w dziełach epoki pozytywizmu. Na przykład Geist z "Lalki" Bolesława Prusa to typ uczonego, który jest oddany swojej naukowej idei aż do wyniszczenia materialnego. Prus pokazuje swego bohatera z powagą, ale i jako ostrzeżenie, że całkowite podporządkowanie wszystkich spraw nauce może skutkować poważnym niebezpieczeństwem – nawet dla życia.
  • Adam Mickiewicz w balladzie Romantyczność także odnosi się do atrybutu nauk empirycznych, czyli „szkiełka”. Dla niego jednak naukowiec, nazwany w tym utworze Starcem, nie jest w stanie zobaczyć elementów metafizycznych rzeczywistości – dziewczyny rozmawiającej z duchem jej nieżyjącego chłopca. Narrator w balladzie Mickiewicza opowiada się po stronie prostego ludu, który nie zna nauki, ale rozumie rzeczywistość głębiej niż Starzec. To spojrzenie typowe dla epoki romantyzmu.

4. PODSUMOWANIE
Krasicki i Prus bardzo podobnie prezentują w swoich utworach postacie uczonych – jako osoby żyjące w zagraconych, pełnych tajemniczych akcesoriów pracowniach. Ich bohaterowie – intelektualiści są zupełnie oddani swoim pasjom. Mickiewicz zaś kreśli inny, krytyczny obraz naukowca, kontestując wartość poznania empirycznego jako najskuteczniejszej metody dochodzenia do prawdy.

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3