Zespół kolesi i wola narodu. Jarosław Kaczyński na ścieżkach Stanisława Ehrlicha

Witold GłowackiZaktualizowano 
Jarosław Kaczyński
Jarosław Kaczyński brak
Poglądy na państwo i prawo Stanisława Ehrlicha - peerelowskiego profesora i mistrza Jarosława Kaczyńskiego - mogłyby dziś być muzealną ciekawostką z ery Bieruta i Gomułki. Zamiast tego stają się coraz ważniejsze w myśleniu polityków PiS.

Zebrał się zespół kolesi, którzy bronią status quo poprzedniej władzy - naprawdę nie przypadkiem przywitali brawami posłowie PiS swą rzecznik prasową za te słowa o sędziach Sądu Najwyższego. W tym jednym zdaniu widzimy przecież bardzo wyraźnie jedną z najważniejszych dla Prawa i Sprawiedliwości i Jarosława Kaczyńskiego klisz myślenia o państwie.

Od państwa prawa i instytucji, które mają charakter mniej lub bardziej fasadowy, zawsze ważniejsze są relacje i zależności personalne. I to one determinują działania instytucji - głosi ten schemat. A zatem grupa osób spotyka się przy kawie i ciasteczkach, by rzucać kłody pod nogi nowej władzy, a zespół kolesi broni status quo. Tymczasem suweren wybrał przecież nową władzę, która za sprawą oporu określonych grup interesu i zespołów nacisku nie może w pełni realizować swego programu. Tak właśnie te nieformalne grupy blokują wolę narodu - mówią nam politycy PiS i publicyści sprzyjających tej partii mediów.

CZYTAJ TAKŻE: Nowa PiSomowa, czyli kieszonkowy słownik Dobrej Zmiany

Za sprawą Beaty Mazurek i jej słów mamy więc kolejną odsłonę wojny PiS z sędziami (już nie tylko TK) i instytucjami państwa prawa. Zarazem zaś kolejny przykład podstawowych mechanizmów myślenia, które kierują rozumowaniami polityków Prawa i Sprawiedliwości w kwestii stosunku do państwa i prawa.

Znów - jak już tyle razy wcześniej w ostatnich miesiącach - wszystkie nitki zdają się prowadzić aż do Stanisława Ehrlicha, profesora prawa, u którego, jako uczestnik legendarnych prywatnych seminariów, na przełomie lat 60. i 70. studiował Jarosław Kaczyński. To właśnie od Ehrlicha można było usłyszeć wiele o prymacie politycznej woli nad literą prawa. A zarazem o przemożnym wpływie nieformalnych grup interesów i nacisku na instytucjonalną władzę.

„Te wszystkie „ośrodki politycznej dyspozycji”, „te grupy interesów” są właśnie z Ehrlicha” - mówił w „O jednym takim” - biografii prezesa PiS pióra Piotra Zaremby - Maciej Łętowski, który wraz z Kaczyńskim uczęszczał na te słynne dziś seminaria. Sam Łętowski przypomniał niedawno na łamach „Gazety Wyborczej” realia tych spotkań, w swoim arcyciekawym tekście zresztą niejako bronił Ehrlicha przed przypisywaniem mu nadmiernego wpływu na obecne poglądy Jarosława Kaczyńskiego. W swojej obronie posunął się zresztą dość daleko, sugerując, że Ehrlich był w rzeczywistości bardziej obrońcą niż krytykiem idei państwa prawa, na co, mówiąc szczerze, trudno znaleźć żelazne dowody.

Rzecz jednak w tym, że tak naprawdę nie musimy ostatecznie rozstrzygać, czy Ehrlich był wyłącznie chłodnym analitykiem czy jednak również trochę apologetą peerelowskiej praktyki stanowienia prawa i sprawowania władzy. Nie musimy się zastanawiać, czy gdyby żył, to raczej broniłby Trybunału Konstytucyjnego czy może jednak suflowałby swemu uczniowi kierunki najcelniejszych w niego uderzeń. Wystarczy, że zrozumiemy jedno.

CZYTAJ TAKŻE: Smoleńsk - trauma, której Polacy nie zdołali sprostać. Wciąż nie zbliżyliśmy się do wspólnej prawdy

Reanimowana dziś przez Jarosława Kaczyńskiego opowieść Ehrlicha o państwie i prawie była w całości determinowana przez warunki i realia państwa i prawa, w którym przyszło mu się poruszać. A były to warunki PRL doby Bieruta i Gomułki.

Seminaria u Ehrlicha najszerzej przypomniał opinii publicznej ostatni jak dotąd biograf Jarosława Kaczyńskiego, czyli Michał Krzymowski z Newsweeka. Książka Krzymowskiego ukazała się jesienią, chwilę później rozpoczęła się krucjata Kaczyńskiego przeciw Trybunałowi Konstytucyjnemu. Dlatego motyw peerelowskiego profesora, który uczył Kaczyńskiego myślenia o państwie prawa i legitymizacji władzy wciąż powraca. Wciąż w niepełny sposób.
Za każdym razem słyszymy opowieść o niezwykle ożywczym intelektualnie, prywatnym i ultraelitarnym - oprócz Jarosława Kaczyńskiego i cytowanego już Łętowskiego uczęszczali do Ehrlicha między innymi Wojciech Sadurski, Piotr Winczorek czy Sławomir Popowski - seminarium, które otwierało uczestnikom oczy na podskórne mechanizmy peerelowskiej polityki. Słyszymy historię o piekielnie inteligentnym profesorze, który odzierał ze złudzeń, uświadamiał

Owszem, to prawda, ale nie cała. Najlepsi studenci wydziału prawa rzeczywiście mieli szansę na chłonięcie przy winie w zamkniętym i starannie dobranym gronie słów mistrza, wówczas już dość mocno rozczarowanego komunizmem i całkiem chętnie dzielącego się z utalentowaną młodzieżą swą insajderską wiedzą o PZPR i zależnościach na szczytach władzy.

CZYTAJ TAKŻE: Nowa PiSomowa, czyli kieszonkowy słownik Dobrej Zmiany

Ta legenda przysłania jednak jeden zasadniczy fakt. Seminarium Ehrlicha było rodzajem wewnątrzpeerelowskiej scholastyki, egzegezą polityki i prawa tworzoną niemal wyłącznie w oparciu o doświadczenia ze głębokiego wnętrza Polski Ludowej i z jej najciemniejszych lat. - Będziemy badać przejawy pluralizmu w niepluralistycznym świecie - tak (cytuję za Łętowskim) miał się przywitać ze swymi studentami Ehrlich na pierwszym spotkaniu.

Na seminarium u Ehrlicha można było się znakomicie nauczyć praktyki stanowienia prawa - tyle że tej funkcjonującej w PRL. Słuchając Ehrlicha można było robić ogromne postępy w rozumieniu mechanizmów władzy - ale tylko tych z czasów Bieruta i Gomułki. Wywody Ehrlicha stanowiły znakomitą bazę do działalności w polityce - ale tylko tej rozgrywającej się wewnątrz PZPR, gdzieś w korytarzach KC i przedpokojach partyjnych kacyków.

Przed 1956 roku Ehrlich był żarliwym stalinistą z funkcją oficera politycznego armii Berlinga w wojennej jeszcze biografii. W latach 50. był szefem Katedry Teorii Państwa i Prawa, kierował też Katedrą Prawa Radzieckiego, mówiono wprost, że „trząsł” wtedy całym wydziałem, a niekiedy wręcz uniwersytetem. Był mocno związany z frakcją puławian, skupioną wokół Romana Zambrowskiego, z którym wręcz się przyjaźnił, prawdopodobnie niejednokrotnie mu doradzał. Po przejęciu władzy przez Gomułkę początkowo - jak niemal wszyscy puławianie - zachował pozycję i wpływy, ale później - jak znów niemal wszyscy puławianie - stał się ofiarą czystki drugiej połowy lat 60. Nie zmuszono go jednak do emigracji, ani nie poddano poważniejszym represjom. Stracił natomiast funkcję kierowniczą na uniwersytecie.

CZYTAJ TAKŻE: Smoleńsk - trauma, której Polacy nie zdołali sprostać. Wciąż nie zbliżyliśmy się do wspólnej prawdy

Właśnie w 1968 roku do grona słuchaczy Stanisława Ehrlicha dołączył Jarosław Kaczyński. Wtedy Ehrlich był już na pozycjach ideowych podobnych do tych, na które w drugiej połowie lat 60. przeszła spora część dawnych puławian. Daleko mu już było do dawnego bezkrytycznego entuzjazmu wobec komunizmu, z drugiej jednak strony naprawdę trudno byłoby go uznać za duchowego patrona rodzącej się już wtedy opozycji. Seminarium nosiło nieformalną nazwę privatissimo nadaną mu przez samego Ehrlicha. I rzeczywiście było - jak na ówczesne warunki - bardzo ciekawe. O wiele ciekawsze niż to, co Ehrlich pisał.

Prawie w każdym współczesnym tekście na temat Ehrlicha możemy znaleźć wzmianki o rzekomo wydanej przez niego wielkiej pracy na temat grup nacisku w strukturach władzy PRL, obnażającej frakcyjne gry w PZPR i analizującej działające tam podskórne mechanizmy. W rzeczywistości żadna taka publikacja nie miała miejsca a jej współczesne przypisywanie Ehrlichowi jest rozbrajająco ahistoryczne - wyobraźmy sobie choć przez moment cenzorów z Mysiej i Zenona Kliszkę przepuszczających taką książkę, a zrozumiemy, jak bardzo.
A o czym w takim razie pisał Ehrlich? „W naszej postkolonialnej debacie publicznej nie sięga się do takich prac, jak „Grupy nacisku w społecznej strukturze kapitalizmu” (1962), „Władza i interesy: studium struktury politycznej kapitalizmu” (1967) czy „Oblicza pluralizmów (1980)” żalił się w niedawnym głośnym tekście o Kaczyńskim i Ehrlichu Krzysztof Mazur, członek prezydenckiej Narodowej Rady Rozwoju.

Ehrlich nie pisał o nożach wbijanych sobie nawzajem w plecy przez puławian i natolińczyków ani o moczarowcach dyszących na myśl o rozprawie z Żydami. Pisał o polityce Zachodu, głównie zresztą amerykańskiej - patrząc na nią zza żelaznej kurtyny, filtrując przez doświadczenia polityki PRL i własne poglądy na państwo, prawo i władzę. Głównym powodem dla którego „w naszej postkolonialnej debacie publicznej”, nie sięga się do tych właśnie jego prac, jest więc to, że ich wartość jest dość znikoma a tezy anachroniczne.

CZYTAJ TAKŻE: Nowa PiSomowa, czyli kieszonkowy słownik Dobrej Zmiany

Działanie grup nacisku i interesów wewnątrz struktur władzy PRL było natomiast realnym tematem seminariów. Ich uczestnicy rzeczywiście mogli od Ehrlicha usłyszeć to, czego w ówczesnych realiach nie można było napisać nawet w poufnych biuletynach na użytek KC. Kulisy władzy w PRL Ehrlich znał całkiem nieźle z autopsji, przecież brał udział w bojach puławian z natolińczykami, a ostatecznie sam padł ofiarą czystki przeprowadzonej przez moczarowców i akolitów Gomułki. Frakcyjna natura PZPR w czasach Bieruta i Gomurki jest zjawiskiem potwierdzonym przez historyków, podobnie jak fakt że Ehrlich sam, choć z pewnego dystansu, brał udział w nieformalnych grach interesu wewnątrz partii. Naprawdę trudno się dziwić, że teoria wpływu grup nacisku interesów na władzę zajmowała w jego myśleniu o państwie tak ważną rolę.

Zawstydzająco oczywiste uzasadnienie historyczne zdaje się też mieć z dzisiejszej perspektywy zasadnicza teza Ehrlicha dotycząca stanowienia prawa i legitymizacji władzy. Ehrlich - według Mazura, z czym z kolei mocno polemizuje Łętowski - miał odrzucać ideę legalizmu, według której źródłem legitymizacji władzy jest prawo. Przeciwstawiać jej miał tak zwaną legitymizację kontekstową - płynącą z czystej politycznej woli. Czyjej woli? Biura Politycznego, Partii, Pierwszego Sekretarza. Byłby więc Ehrlich trochę takim Carlem Schmittem na miarę możliwości Polski Ludowej.

Więcej, filozofia prawa, którą głosi Ehrlich, nie była niczym wiele większym niż notatką z realiów. Tak, w rzeczywistości państwa satelickiego ZSRR, którego konstytucję osobiście poprawiał Stalin, istniały pewne obiektywne powody do powątpiewania w trwałość i moc idei państwa prawa. Tak, rzeczywiście czysta polityczna wola, zwłaszcza poparta bagnetami Armii Czerwonej i arsenałem nuklearnym, okazywała się w PRL znacznie ważniejszym czynnikiem realnie legitymizującym władzę niż prawo. Ale ubieranie tego stanu rzeczy w teorię „legitymizacji kontekstowej” władzy jest tylko błyskotliwą próbą nadania nowej nazwy prawu siły.

Diagnozy i poglądy Ehrlicha w żaden sposób nie przystają do realiów liberalnej demokracji. Uczyć się dziś od niego filozofii prawa, to tak jak uczyć się poezji od Adama Ważyka albo redagowania gazet od Mieczysława F. Rakowskiego.

CZYTAJ TAKŻE: Smoleńsk - trauma, której Polacy nie zdołali sprostać. Wciąż nie zbliżyliśmy się do wspólnej prawdy

Tak, Ehrlich był wybitnym prawnikiem i wybitnym teoretykiem prawa i władzy, podobnie jak Ważyk był wybitnym poetą, a Mieczysław F. Rakowski wybitnym redaktorem naczelnym. Ale przecież naprawdę nie przypadkiem za każdym razem mamy tu chęć dodania czegoś w rodzaju „jak na swoje czasy”, „jak na rzeczywistość, w której przyszło mu żyć”.

Zarówno poglądy Ehrlicha na temat państwa prawa i legitymizacji władzy, jak i tematyka i skład jego seminarium miałyby dziś charakter przede wszystkim muzealnej ciekawostki z głębokiego PRL - gdyby tylko nie fakt, że najważniejszy człowiek w państwie tak bardzo pragnie je wskrzesić.

polecane: Flesz - e-papieros zagraża zdrowiu

Wideo

Materiał oryginalny: Zespół kolesi i wola narodu. Jarosław Kaczyński na ścieżkach Stanisława Ehrlicha - Polska Times

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze 21

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

t
to powiadają, że sporo

przepuścił przez nereczki - od hippisowskich czasów.
Czy to prawda ?

m
mort

oj zabolało. coraz trudniej będzie ukryć Kaczyńskiemu swoje inspiracje i fakt że zachowują się jak neokomuniści

k
kasienka

mozna bez trudu zbic kazde zdanie tego glupkowatego, pseudointelektualnego tekstu Glowackiego ( nie wiem kto zacz), ktory powinine mic POdtytul NA SCIEZKACH GOEBELSA. Szkoda czasu... Ale apeluje zadaj sobie pan troche wysilku umyslowego i wysluchaj przemowienia dr Kaczynskiego w Sejmie 2.05. Moze sie czegos pan nauczysz od madrzejszego i na pewno rzetelniejszego.

k
kasienka

Kto ten idiotyzm wymyslil? Demokracja jest bezprzymiotnikowa i oznacza demos cratos = rzady wiekszosci. Radze przeczytac mowe Peryklesa nad grobami Atenczykow w "Historii" Tukidydesa. mowe ktora uchodzi za najwspanialszy wyklad czym jest demokracja. Prosze tu nie wciskac jakis masonskich bzdetow o "liberalnej demokracji. Naucz sie pan czegos zanim zaczynasz pan wypierdzac bzdury.

G
Gość

Po demontażu państwa polskiego zaczęli znikać niewygodni ludzie

h
http://fundacjatara.info/

Od 20 lat ratujemy konie. Pomóż nam - każdy grosz się liczy!
Fundacja Tara - Schronisko dla Koni
nr: 75 1020 5242 0000 2902 0191 7236

G
Gość

Tylko, dlatego, że ktoś ustalił bardzo niska cenę polskich koni wszelka swołocz handluje na skalę masową końmi i wywozi je na rzeź. W sumie mała grupa ludzi tzw. lobbystów na ilości zabitych koni zarabia miliony. Doskonale znacie wieloletnią walkę Tary o to by wykreślić konie z listy zwierząt rzeźnych. W 2016 roku rząd polski szykuje jeszcze większą masakrę dla koni:
- chce wejść z „koniną” na rynki azjatyckie
- ministerstwo rolnictwa rozpoczęło dofinansowywanie hodowców koni na rzeź
Musimy przyśpieszyć nasze działania doprowadzając do zmiany ustawy dotyczącej zwierząt i doprowadzić do zapisu mówiącego o tym, że koń jest zwierzęciem towarzyszącym. Nie ma już czasu, dlatego rozpoczynamy walkę na ostro.
1. Ustawienie przelewu stałego – w kraju i za granicą obrońcy koni stanowią liczebną potęgę. Na samym Fb Tary jest Was ponad 80 tysięcy. Ustawcie stały przelew w kwocie 5 lub 10 zł. Gdy na koncie pojawią się realne pieniądze natychmiast podpisujemy umowę z prawnikiem konstytucjonalistą
2. Prawnik konstytucjonalista stworzy zespół, który przygotuje projekt ustawy
3. W tym czasie jeździmy na targowiska dla koni i dajemy pretekst mediom, aby mówiły o naszym celu
4. Jak projekt będzie gotowy (cały czas zbieramy pieniądze) zespół prawników „pcha” sprawę dalej w sejmie
5. Gdy dojdzie do pierwszego czytania stworzonego projektu ustawy – Wy jesteście z nami pod sejmem by „pomóc” podjąć właściwą decyzję posłom.
Oto ogólny plan naszych działań
Zmasowana akcja: fundusze do działań oraz Wy realnie na targach i pikietach – jeden rok i zamknięte rzeźnie dla koni, zakaz transportu koni za granicę na rzeź. Po Skaryszewie (15-16 lutego) na Facebooku stworzymy grupę, w której będą działać poszczególne podgrupy takie jak: prawnicy, drukarze, graficy, roznosiciele ulotek itd.
Walczymy teraz ostro alb bezwolnie pozwolimy na holokaust polskich koni.

k
kolega jarka

Można się sprzeczać, czy Jarosław K. to komiunista, czy nie, ale pewne jest, że gość żyje w świecie, którego nie ma. Skończył się w 1939 roku. Niestety, jego koledzy polityczni powielają tą rzeczywistość, a ciemny lud kupuje. Zresztą do dzisiaj żyją ludzie, którzy uważają, że "panie przed woją to były czasy".

ż
żopa ratlerka

gdzie ty żyjesz i wy kumentatoży ? czy to socjal czy kapitał, są wybrane patafiany a w kapitale jeszcze sól ziemi czyli kapitaliści grabiący co się da. i są barany karnie ustawiający się do strzyżenia . bo baranom wystarczy trawa i baca co ich dyma, bo barany tak lubią, bo gdyby nie lubili to by bacy zasadzili i normalnie żyli.

o
ohyda pisiej propagandy

Nie przypominam sobie, zeby opozycje wyzywano tak chamsko jak to robi cuchnace PiS. Nie przypominam sobie takiego szkalowania i oczerniania aktywistow Solidarnoci. Propaganda PiS czerpie wzorce wprost z nazistow i z ich Mein Kempf, a przeciwnicy tej podobno katolickiej partii robia za zydow. Inaczej mowiac - katofaszystowska banda jest bardziej zbojecka od komunistycznej.

G
Gość

W tym samym czasie wystawy niektórych sklepów pęczniały od wszelakiego dobra. Byli, bowiem w getcie i syci Żydzi. Ukształtowała się nowa klasa. Stanowili ją Judenrat i jego kamaryla - policja żydowska, spekulanci i przemytnicy(...) Do tej kompanii należy jeszcze zaliczyć tę garstkę Żydów, którzy zaprzedali się gestapo. Jedni i drudzy stanowili nową klasę wyrosłą w murach getta. Żydzi w getcie umierali z głodu, podczas gdy kanalie nurzały się w dobrobycie, spędzając dni i noce w kawiarniach i restauracjach

K
Krak Robert

...Patrz! - ha! - to dziecię uszło - rośnie - to obrońca!
Wskrzesiciel narodu,
Z matki obcej; krew jego dawne bohatery,
A imię jego będzie czterdzieści i cztery.
....Nad ludy i nad króle podniesiony;
Na trzech stoi koronach, a sam bez korony;
A życie jego - trud trudów,
A tytuł jego - lud ludów;
Z matki obcej, krew jego dawne bohatery,
A imię jego czterdzieści i cztery.
Sława! sława! sława!

K
Karoline

Musiał się dziadzio,sekretarz POP mocno natrudzić by wnuczątko pojęło sens dziaduniowego zwycięstwa w 1989r.,zdradę bratniego narodu i wystawienie jeszcze ciepłej Polski bogatszemu hegemonowi. Aż się prosi by Feliks Edmundowicz z martwych powstał,dworce PKP i hale odlotów znowu by pękały w szwach.

J
Jarun

Gromadzi wokół siebie miernoty łase na stanowiska w rodzaju M. Korkucia, którzy bez wazeliny wejdą prezesowi (..) byle tylko zadowolić jego rusofobię i nieutulony żal.

g
gmbh

Klisza? Trąci mi tu wyborczą... Widać, że realną ocenę sytuacji jaką wysuwa Kaczyński a która to ocena wreszcie dotarła do szerokiego grona społeczeństwa nazywa się kliszą. Czyli to co widzi Kaczyński i większośc społeczeństwa to wg. autora to nie fakty tylko klisza. Czyli pan autor próbuje nam wmówić, że to co widzimy to nie jest to co widzimy: jest na to jedno fachowe określenie: manipulacja. Klisze próbowało podstawić PO za pomocą usłużnych mediów które to były zasłoną dymną dla władzy które z jednej strony pokazywały nieprawdę o PO i które z kolei nie pokazywały prawdy o PiS. I to jest klisza.

Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3