Matura 2015: BIOLOGIA poziom rozszerzony dla TECHNIKUM [ODPOWIEDZI, ARKUSZE CKE]

KAEF, KS, AB
Matura 2015: BIOLOGIA poziom rozszerzony dla TECHNIKUM [ODPOWIEDZI, ARKUSZE CKE]
Matura 2015: BIOLOGIA poziom rozszerzony dla TECHNIKUM [ODPOWIEDZI, ARKUSZE CKE] Adrian Wykrota
Udostępnij:
Matura 2015: BIOLOGIA poziom rozszerzony dla TECHNIKUM [ODPOWIEDZI, ARKUSZE CKE, ROZWIĄZANIA ZADAŃ]. Z nami sprawdzicie, jak poszła Wam matura 2015 z biologii na poziomie rozszerzonym. Uczniowie TECHNIKUM rozwiązywali inne zadania, niż licealiści. Arkusz pojawi się o godzinie 19.30. Chwilę później pojawią się również poprawne odpowiedzi.

Matura 2015: BIOLOGIA poziom rozszerzony dla TECHNIKUM - ODPOWIEDZI, ARKUSZE CKE, ROZWIĄZANIA ZADAŃ

Tutaj znajdziecie odpowiedzi do matury z biologii dla TECHNIKUM na poziomie rozszerzonym. Szukajcie ich około godziny 19.30. Z nami sprawdzicie, jak poszedł Wam dzisiejszy egzamin!

***
Matura 2015: BIOLOGIA

Zadanie 1.
Wiele związków chemicznych występujących w komórce to makrocząsteczki, które składają się z monomerów połączonych ze sobą odpowiednimi wiązaniami. Na schemacie przedstawiono fragment makrocząsteczki, w której zaznaczono rodzaj wiązania chemicznego występującego między monomerami fragmentu tej cząsteczki.

a) Podaj nazwę wiązania chemicznego zaznaczonego na schemacie, a także nazwę monomerów połączonych tym wiązaniem.
Nazwa wiązania: ...........
Nazwa monomerów: ..........

b) Spośród wymienionych związków chemicznych wybierz ten, w którym występują przedstawione na schemacie wiązania chemiczne. Podkreśl nazwę tego związku.

  • celuloza
  • skrobia
  • kolagen
  • fosfolipidy
  • kwas
  • deoksyrybonukleinowy

ODPOWIEDŹ
a) nazwa wiązania: wiązanie peptydowe
nazwa monomerów: aminokwas
b) kolagen

Zadanie 2.
Oceń, czy poniższe informacje dotyczące porównania komórki prokariotycznej i eukariotycznej są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa.

1.W niektórych strukturach komórek eukariotycznych występują rybosomy bardzo podobne do tych, które są obecne w komórkach prokariotycznych.P/F
2. Jądra komórkowe obecne w komórkach prokariotycznych są mniejsze niż występujące w komórkach eukariotycznych. P/F
3. Zarówno u prokariontów, jak i eukariontów występują struktury wewnątrzkomórkowe otoczone podwójną błoną. P/F

ODPOWIEDŹ
1 P
2 F
3 F

Zadanie 3.
Uzupełnij poniższe zdania tak, aby poprawnie charakteryzowały enzymy. Podkreśl w każdym nawiasie właściwe określenie.

A. Enzymy występują (we wszystkich żywych komórkach / wyłącznie w komórkach o dużej aktywności metabolicznej).
B. Aktywność enzymów (zależy / nie zależy) od pH środowiska.
C. Enzymy (podwyższają / obniżają) energię aktywacji reakcji.

ODPOWIEDŹ
A. Enzymy występują we wszystkich żywych komórkach
B. Aktywność enzymów zależy
C. Enzymy obniżają energię aktywacji reakcji.

Zadanie 4.
Na schemacie przedstawiono aktywny i bierny transport jonów sodu (Na+) i potasu (K+) przez błonę komórkową neuronu.

a) Określ, która powierzchnia błony – I czy II – jest powierzchnią zewnętrzną błony neuronu. Odpowiedź uzasadnij.
b) Podaj nazwę białka przedstawionego na schemacie, które jest odpowiedzialne za aktywny transport jonów sodu i potasu.

ODPOWIEDŹ
a)powierzchnia I - zewnętrzna
uzasadnienie: transport jonów Na+ odbywa się na zewnątrz komórki
b) pompa sodowo-potasowa

Zadanie 5.
Mucyny, które są glikoproteinami, występują w ślinie ludzkiej wydzielanej przez komórki nabłonkowe ślinianek. Glikoproteiny powstają w procesie glikozylacji, polegającej na tym, że podczas modyfikacji potranslacyjnej do łańcuchów polipeptydowych dołączane są fragmenty cukrów.

Spośród wymienionych struktur komórkowych (1–6) wybierz tylko te, które biorą bezpośredni udział w syntezie i wydzielaniu mucyn przez komórki ślinianek. Uporządkuj wybrane struktury w kolejności ich udziału w procesie powstawania tych substancji.
1. jąderko
2. mitochondrium
3. aparat Golgiego
4. pęcherzyki ulegające fuzji z lizosomami
5. siateczka wewnątrzplazmatyczna szorstka
6. pęcherzyki ulegające fuzji z błoną komórkową

ODPOWIEDŹ
1. jąderko
5. siateczka wewnątrzplazmatyczna szorstka
3. aparat Golgiego
6. pęcherzyki ulegające fuzji z błoną komórkową

Zadanie 6.
Na schemacie przedstawiono zestaw badawczy do doświadczenia, w którym badano proces oddychania zachodzący podczas kiełkowania nasion grochu.

a) Określ, które procesy zaobserwuje się w czasie przeprowadzania przedstawionego doświadczenia. Zaznacz T (tak), jeśli ten proces można zaobserwować, albo N (nie) – jeśli tego procesu nie można zaobserwować.
1. Pęcznienie nasion grochu. T/N
2. Zmętnienie wody wapiennej. T/N
3. Podciąganie wody z atramentem do szklanej rurki. T/N

b) Opisz, jaka powinna być próba kontrolna do tego doświadczenia.

ODPOWIEDŹ
a)
1 T
2 T
3 F
b) próba kontrolna - sucha wata (niekiełkujące nasiona)

Zadanie 7.

Na podstawie przedstawionego doświadczenia sformułuj wniosek, w którym określisz substrat stanowiący źródło tlenu wydzielanego podczas fotosyntezy.
ODPOWIEDŹ
Źródło tlenu wydzielanego podczas procesu fotosyntezy stanowi woda.

Zadanie 8.

b) Podaj czynnik środowiskowy, który ogranicza występowanie organizmów fotosyntetyzujących w morzach i oceanach na głębokości poniżej 100 m.

ODPOWIEDŹ
a)B, E, D, A, C
b) barwa światła - różnice w rozpraszaniu poszczególnych długości fal przez wodę.

Zadanie 9.
Amyloplasty są strukturami obecnymi w komórkach niektórych roślin. W pełni rozwinięte i aktywne funkcjonalnie amyloplasty występują m.in. w miękiszu bulwy ziemniaka, w bielmie ziarniaków zbóż oraz w liścieniach fasoli. Charakterystyczne dla amyloplastów jest występowanie w nich ziaren skrobi.
a) Na podstawie przedstawionych informacji wykaż związek między funkcją amyloplastów a ich lokalizacją w roślinie.
b) Zaproponuj przebieg doświadczenia, które umożliwi wykrycie amyloplastów w wybranym organie roślinnym. W odpowiedzi uwzględnij materiał badawczy, odczynnik chemiczny oraz sposób odczytania wyniku.

ODPOWIEDŹ
a) amyloplasty są odpowiedzialne za syntezę i magazynowanie związków zapasowych, dlatego występują w organach spichrzowych zawierających m

Amyloplasty odpowiedzialne są za syntezę i gromadzenie skrobi, która jest materiałem zapasowym. Występują więc w organach spichrzowych magazynujących substancje zapasowe.

b) materiał badawczy stanowi bulwa ziemniaka. Odczynnik - jodek potasu. Po przekrojeniu bulwy ziemniaka i nakropieniu na nią jodku potasu powinno być widoczne niebieskie zabarwienie świadczące o obecności skrobi w badanych surowcu

Zadanie 10.
Dokonano obserwacji mikroskopowej żywych komórek skórki liścia spichrzowego cebuli umieszczonych w 5% roztworze sacharozy i obserwacji takich samych komórek umieszczonych w wodzie wodociągowej. Zaobserwowano, że – w porównaniu z komórkami umieszczonymi w wodzie wodociągowej – ściany komórek umieszczonych w roztworze sacharozy nie zmieniły kształtu, natomiast protoplast uległ obkurczeniu.
Wyjaśnij, dlaczego objętość protoplastu uległa zmianie, a kształt opisanych komórek pozostał niezmieniony.
Objętość protoplastu: ...........................
Kształt komórek:...........................

ODPOWIEDŹ
Objętość protoplastu - zmniejszyła sią na skutek wyższego ciśnienia osmotycznego po zewnętrznej stronie protoplastu i spowodowanej przez to dyfuzji wody
Kształt komórek - nie uległ zmianie, ze względu na stabilizującą funkcję sztywnej ściany komórkowej

Zadanie 11.

b) Wyjaśnij, w jaki sposób zmniejszenie stopnia rozwarcia szparek wpływa na utrzymanie zrównoważonej gospodarki wodnej rośliny, w sytuacji zmniejszonej dostępności wody w podłożu.

ODPOWIEDŹ
a) Zawartość jonów K+ 424 - objętość większa, aparaty otwarte
Zawartość jonów K+ 20 - objętość mniejsza, aparaty zamknięte

b) zmniejszenie stopnia rozwarcia szparek ogranicza straty wody przez roślinę poprzez zmnieszenie procesu transpiracji wody

Zadanie 12.
Na rysunku przedstawiono kwiaty roślin okrytonasiennych: A – kwiat trawy ze zredukowanym okwiatem, oraz B – kwiat czyśćca (jasnotowate) z okwiatem zróżnicowanym na kielich i koronę.

Podaj, który z kwiatów – A czy B – jest wiatropylny. Odpowiedź uzasadnij, uwzględniając jedną widoczną na rysunku cechę budowy, będącą przystosowaniem do wiatropylności.

ODPOWIEDŹ
A - wiatropylny
Uzasadnienie - trawy posiadają zredukowany okwiat z jednocześnie rozbudowanym i nieosłoniętym słupkiem, dzięki któremu łatwiej wychwytują pyłek

Zadanie 13.
Kapusta czerwona ma liście fioletowe. Za barwę są odpowiedzialne antocyjany – barwniki znajdujące się w soku komórkowym, w komórkach skórki liścia. Przeprowadzono doświadczenie, w którym trzy kilkumilimetrowe skrawki skórki z liścia kapusty umieszczono na szkiełkach podstawowych:
I. – w kropli kwasu octowego
II. – w kropli zasady amonowej
III. – w kropli wody destylowanej.
Zaobserwowano, że skrawki skórki liścia kapusty umieszczone w kwasie octowym zmieniły barwę na czerwoną, a w roztworze zasady amonowej – na zielono-niebieską. Natomiast skrawki umieszczone w wodzie destylowanej nie zmieniły barwy i pozostały fioletowe.
Sformułuj problem badawczy odpowiadający przedstawionemu doświadczeniu.

ODPOWIEDŹ
Jak pH wpływa na zabarwienie antocyjanów zawartych w liściach kapusty?

Zadanie 14.
Na wykresie przedstawiono zależność między wysyceniem hemoglobiny tlenem a ciśnieniem parcjalnym tlenu.

Określ, który z punktów (A–C) zaznaczonych na wykresie wskazuje wysycenie hemoglobiny typowe dla naczyń włosowatych płuc. Odpowiedź uzasadnij.

ODPOWIEDŹ
odp. A - stopień wysycenia hemoglobiny tlenem jest najwyższy w pęcherzykach płucnych

Zadanie 15.
W celu zbadania, czy trzustka wydziela enzymy trawiące skrobię, przygotowano dwie probówki z wodnym roztworem skrobi, przy czym w obu probówkach zapewniono środowisko lekko zasadowe. Do pierwszej probówki dodano zmieloną surową trzustkę zwierzęcą (zestaw 1), a do drugiej – taką samą porcję zmielonej trzustki ugotowanej (zestaw 2). Do każdej z probówek dodano po kilka kropli płynu Lugola (wodny roztwór jodu w jodku potasu). Skrobia pod wpływem tego odczynnika zabarwia się na kolor ciemnoniebieski. Nieco krótsze łańcuchy dekstryn barwią się na kolor fioletowy, jeszcze krótsze – barwią się na kolor czerwono-brunatny. Krótkie łańcuchy cukrowe nie reagują z płynem Lugola.
a) Określ, który zestaw – 1 czy 2 – jest próbą badawczą. Odpowiedź uzasadnij.

b) Przedstaw zmiany zachodzące podczas doświadczenia, na podstawie których można stwierdzić, że trzustka wydziela enzymy trawiące skrobię. W odpowiedzi uwzględnij badany proces.

c) Wyjaśnij, dlaczego w tym doświadczeniu zapewniono lekko zasadowe środowisko mieszaniny w probówkach.

ODPOWIEDŹ
a) Próba badawcza - Zestaw nr 1, ponieważ zawiera surową trzustkę (aktywny enzym), w przeciwieństwie do Zestawu nr 2 zawierającego nieaktywny (zdenaturowany) enzym
b) W trakcie procesu obserwowane będzie zmiana barwy od ciemno niebieskiej, poprzez fioletową, czerwono-brunatną aż do całkowitego zaniku zabarwienia na skutek postępującego procesu rozkładu skrobi
c) zapawnia to optymalne pH aktywności enzymu

Zadanie 16
Hormony to substancje chemiczne, które regulują metabolizm komórek, tkanek i narządów. Większość hormonów syntetyzowana jest przez komórki gruczołów dokrewnych, ale niektóre syntetyzowane są przez komórki nerwowe. Na schematach A i B przedstawiono oba typy komórek, a poniżej podano przykłady hormonów wydzielanych przez te komórki.

  • glukagon
  • kortyzol
  • oksytocyna
  • wazopresyna

Spośród wymienionych powyżej nazw hormonów:
a) wybierz i wpisz w wyznaczone miejsca pod schematami A i B po jednym przykładzie hormonu, którego sposób wydzielania ilustruje ten schemat.
b) wypisz nazwy tych dwóch hormonów, których działanie prowadzi do wzrostu poziomu glukozy we krwi.

ODPOWIEDŹ
a)A - glukagon; B - oksytocyna
b) glukagon, kortyzol

Zadanie 17.
Na schemacie przedstawiono trzy obrazy mikroskopowe próbki krwi pacjenta po dodaniu do niej określonych przeciwciał. Badanie wykonano w celu oznaczenia grupy krwi pacjenta.

Podaj grupę krwi, którą ma badany pacjent. W odpowiedzi uwzględnij układ grupowy krwi AB0 oraz czynnik Rh.
Grupa krwi pacjenta:

ODPOWIEDŹ
Grupa 0 Rh+

Zadanie 18
Na schemacie przedstawiono poziom przeciwciał w surowicy krwi w pierwotnej odpowiedzi immunologicznej (po podaniu w szczepionce antygenu) i we wtórnej odpowiedzi immunologicznej (po ponownym podaniu tego samego antygenu).

a) Oceń, czy poniższe stwierdzenia są właściwą interpretacją informacji przedstawionych na wykresie. Zaznacz T (tak), jeśli są, albo N (nie) – jeśli nie są.
1. Przeciwciała w surowicy krwi pojawiają się po upływie kilku dni od pierwszego podania antygenu w szczepionce. T/N
2. Ponowne podanie antygenu skutkuje spadkiem poziomu przeciwciał w surowicy krwi. T/N
3. Po ponownym podaniu antygenu szczytowy poziom przeciwciał w surowicy krwi jest osiągany szybciej niż po pierwszym podaniu antygenu. T/N

b) Wyjaśnij przyczynę różnicy w czasie upływającym od podania antygenu do rozpoczęcia produkcji przeciwciał – w obu typach odpowiedzi immunologicznej.

c) Wśród rodzajów odporności wymienionych poniżej podkreśl trzy, które opisują przedstawioną odpowiedź immunologiczną.

  • swoista
  • nieswoista
  • wrodzona
  • nabyta
  • czynna
  • bierna

ODPOWIEDŹ
a) 1 T; 2 N; 3 T
b) na skutek pierwszego podania antygenu następuje wykształcenie pamięci immunologicznej, dlatego ponowne podanie antygenu pozwala na znacznie szybszą odpowiedź immunologiczną
c) swoista, nabyta, czynna

Zadanie 19.
Przeprowadzono test, który miał określić wpływ danego antybiotyku na pewien szczep bakterii. Uproszczony opis testu i jego wyników przedstawiono poniżej.
Z jednej komórki bakteryjnej wyhodowano kolonię bakterii oznaczoną na rysunku cyfrą 1. Z pojedynczych komórek bakterii pobranych z kolonii 1. wyhodowano trzy kolonie oznaczone cyfrą 2. Z pojedynczych bakterii pochodzących z kolonii 2. uzyskano dziewięć kolonii oznaczonych na rysunku cyfrą 3. Następnie bakterie każdej z tych kolonii poddano działaniu tego samego antybiotyku i w takim samym stężeniu. Bakterie wszystkich kolonii zginęły – z wyjątkiem kolonii 3H.

Określ prawdopodobną przyczynę uzyskania przedstawionych wyników. W odpowiedzi uwzględnij podłoże genetyczne tego zjawiska.

ODPOWIEDŹ
Materiał genetyczny bakterii tworzących kolonię 3H uległ mutacji na skutek czego mikroorganizmy nabyły odporność antybiotykową

Zadanie 20.
Stadium larwalne występuje w rozwoju osobniczym zwierząt, które składają jaja o ilości żółtka niewystarczającej do pełnego rozwoju od zarodka do imago, czyli postaci dojrzałej płciowo. Jednym z czynników ograniczających wzrost roślinożernych owadów jest dostępność azotu zawartego w pokarmie roślinnym. Stwierdzono, że zawartość azotu w liściach babki lancetowatej spada, gdy zwiększa się zawartość CO2 w powietrzu. Na wykresie przedstawiono wzrost larw motyla Junonia coenia żerujących na babce lancetowatej, rosnącej w warunkach normalnego i podwyższonego stężenia CO2 w powietrzu.

a) Wyjaśnij, uwzględniając podane informacje, dlaczego przy różnym stężeniu CO2 w powietrzu masy ciała larwy Junonia coenia się różnią.
b) Przedstaw rolę stadium larwalnego w cyklu rozwojowym owada.

ODPOWIEDŹ
a) wzrost stężenia CO2 powoduje spadek zawartości dostępnego azotu zawartego w pokarmie roślinnym (babce) niezbędnego do wzrostu larw
b) stadium larwalne umożliwia przetrwanie w niesprzyjących warunkach, przy braku dostęności pokarmu

Zadanie 21.
Parzydełkowce są wodnymi dwuwarstwowymi zwierzętami tkankowymi. Dorosłe postaci (polip i meduza) mają zróżnicowane rozmiary – od rozmiarów kilkumilimetrowych do kilkumetrowych. Zwierzęta te nie mają układu krwionośnego, wydalniczego ani oddechowego. Poniżej przedstawiono schemat budowy mikroskopowej fragmentu ściany ciała stułbi – przedstawiciela parzydełkowców.

a) Określ, którą cyfrą – 1 czy 2 – oznaczono na schemacie epidermę (ektodermę). Odpowiedź uzasadnij.

b) Podaj nazwy dwóch etapów trawienia pokarmu i określ ich lokalizację w organizmie parzydełkowców.
Nazwa etapu I: ....................................................
Lokalizacja: ..................................................
Nazwa etapu II: ...................................................
Lokalizacja: .................................................
c) Wyjaśnij, dlaczego parzydełkowce, nawet te o dużych rozmiarach ciała, nie mają narządów służących do wymiany gazowej.

ODPOWIEDŹ
a) epderma - 2, zawiera komórki parzydełkowe służące do obrony i zdobywania pokarmu
b) trawienie zewnątrzkomórkowe - lokalizacja jama gastralna
trawienie wewnątrzkomórkowe - gastroderma
c) U zwierząt, których stosunek powierzchni ciała do objętości (masa ciała) jest duży w procesie oddychania wystarcza dyfuzja poprzez powłoki ciała. W szczególności dotyczy to zwierząt wodnych i o zwolnionej przemianie materii.

Zadanie 22.
Poniżej wymieniono procesy (A–D) dotyczące kwasów nukleinowych i zachodzące u organizmów eukariotycznych.
Wybierz właściwe nazwy procesów spośród A–D i przyporządkuj je do nazw produktów 1. i 2., które powstają w wyniku przebiegu tych procesów. Zapisz ich oznaczenia literowe.

A. replikacja
B. translacja
C. transkrypcja
D. odwrotna transkrypcja

1. DNA ……………
2. RNA ……………

ODPOWIEDŹ
DNA - A,D
RNA - C

Zadanie 23.

a) Określ wielkość produktu transkrypcji przedstawionego fragmentu genu β-globiny, wyrażając ją liczbą zasad azotowych.
b) Podaj cechę przedstawionego genu, która umożliwia rozpoznanie, że jest to gen występujący w DNA jądrowym komórek eukariotycznych.

ODPOWIEDŹ
a) 990
b) Gen ten zbudowany jest z eksonów i intronów. Taką budową charakteryzują się wyłącznie geny zlokalizowane w jądrowym DNA komórek eukariotycznych.

Zadanie 24.
Na chromosomie 22 położony jest gen akrozyny – białka, które umożliwia plemnikowi przeniknięcie do komórki jajowej i jej zapłodnienie. Mutacja w tym genie powoduje męską niepłodność. Na tym samym chromosomie zlokalizowany jest także gen TP53, którego mutacja jest przyczyną genetycznie uwarunkowanego zespołu predyspozycji do nowotworów.
Oceń, czy informacje dotyczące mechanizmu dziedziczenia genu akrozyny są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa.

1. Gen akrozyny jest sprzężony z płcią. P/F
2. W komórkach somatycznych kobiet obecne są dwa allele genu akrozyny. P/F
3. Nosicielem mutacji w genie akrozyny może być wyłącznie mężczyzna. P/F

ODPOWIEDŹ
1 F
2 P
3 F

Zadanie 25.
U pewnego gatunku owada, dominujący allel genu (B) zlokalizowany na chromosomie płci X koduje białko niezbędne w procesie kariokinezy. Allel recesywny tego genu (b) w stanie homozygotycznym wywołuje efekt letalny. Samice tych owadów mają parę chromosomów płci XX, a samce – XY.
Określ prawdopodobieństwo urodzenia się żywego potomstwa heterozygotycznej samicy i zdrowego samca. Uzasadnij odpowiedź − zapisz krzyżówkę genetyczną.

Prawdopodobieństwo urodzenia się żywego potomstwa: ................................. %.

ODPOWIEDŹ

Zadanie 26.
Na rysunku przedstawiono kariotyp prawidłowej gamety pewnego owada, a poniżej – kariotypy dwóch zmutowanych gamet: 1. i 2.

a) Opisz różnicę między gametami zmutowanymi (1. i 2.) a gametą prawidłową.
Gameta 1.: .........
Gameta 2.: .........
b) Podaj przyczynę mutacji, która doprowadziła do powstania gamet 1. i 2.

ODPOWIEDŹ
a)Gameta 1: duplikacja jednego chromosomu - dodatkowy chromosom
Gameta 2: dodatkowy zestaw chromosomów

b) mutacja genomowe, występują na skutek nieprawidlowego przebiegu procesu mejozy

Zadanie 27.
Skrzyżowano dwie karłowate rośliny pewnego gatunku: jedna z nich miała kwiaty czerwone, a druga – kwiaty białe. W pokoleniu potomnym wszystkie rośliny miały kwiaty różowe. Wśród nich 75% stanowiły rośliny karłowate, a 25% – rośliny wysokie.
Uwaga: poniższe informacje wykorzystaj do rozwiązania polecenia 27b).
Między allelami genu mogą występować podane niżej formy dominacji (I–III):
I. Dominacja całkowita – u heterozygot cechy warunkowane przez allel dominujący ujawniają się w pełni.
II. Dominacja niecałkowita – u heterozygot cechy warunkowane przez allel dominujący ujawniają się tylko częściowo.
III. Kodominacja (współdominowanie) – u heterozygot ujawniają się cechy warunkowane przez obydwa allele.

a) Uzupełnij poniższą legendę – wpisz obok literowych oznaczeń alleli warunkowane przez nie warianty cech. Następnie, na podstawie tej legendy, zapisz genotypy form rodzicielskich.
Zastosuj litery:
A i a – na określenie alleli warunkujących wysokość roślin
B i b – na określenie alleli barwy kwiatów.

Legenda:
A – allel warunkujący …………………… B – allel warunkujący ……………………
a – allel warunkujący …………………… b – allel warunkujący ……………………
Genotypy rodziców: …………………………………………………………………………….

b) Określ, które z wymienionych powyżej form dominacji (I–III) występują między
1. allelami warunkującymi wysokość roślin przedstawionego gatunku: ……………...…….…,
2. allelami warunkującymi barwę kwiatów tych roślin: ……………………… .

ODPOWIEDŹ
a)
A - karłowatość
a - wysokie rośliny
B - barwa czerwona
b - barwa biała
Genotyp rodziców: AaBB x Aabb

b)
1-I,
2-II

Zadanie 28.
Analizowano sposób dziedziczenia trzech cech u pewnej rośliny. Każda cecha warunkowana jest jednym genem. Wykonano odpowiednie dwugenowe krzyżówki, a ich wyniki zamieszczono w tabeli.

Na podstawie analizy wyników z tabeli podaj, która para genów jest sprzężona. Odpowiedź uzasadnij.

ODPOWIEDŹ
Geny A i D są ze sobą sprzężone. Jest to sprzężenie częściowe, dlatego między nimi zachodzi zjawisko crossing over, w związku z czym obserwuje się niską liczbę rekombinantów Aadd i aaDd.

Zadanie 29.
Pęcherz pławny to cienkościenny, błoniasty narząd występujący u wielu ryb, pełniący funkcję narządu hydrostatycznego. W rozwoju zarodkowym pęcherz pławny ryb, jak i płuca płazów, rozwijają się z uchyłka gardzieli.

a) Zaznacz poprawne dokończenie zdania.
Pęcherz pławny ryb i płuca płazów są przykładem
A. dryfu genetycznego.
B. konwergencji.
C. dywergencji.
D. koewolucji.
b) Wybierz i zaznacz w tabeli odpowiedź A albo B, która jest poprawnym dokończeniem poniższego zdania, oraz jej uzasadnienie spośród odpowiedzi 1–4.
Pęcherz pławny ryb i płuca płazów to narządy

ODPOWIEDŹ
a) C
b) B, 4

Zadanie 30.
Prawdopodobnie pierwotne ssaki mogły odbierać promieniowanie ultrafioletowe za pomocą specjalnych receptorów, jednak większość zwierząt utraciła tę zdolność. Zespół naukowców University College w Londynie, badający arktyczne renifery, dowiódł, że zwierzęta te widzą niedostrzegalne dla ludzkiego oka promieniowanie ultrafioletowe (UV). Dzięki temu mają możliwość dostrzeżenia struktur, które pochłaniają ultrafiolet, np. porostów, moczu wilków.
Na podstawie: A.M. Hodge, Oczy Rudolfa, „Świat Nauki”, nr 10, 2011.

a) Podaj nazwę rodzaju doboru, który doprowadził do utrwalenia się zdolności widzenia ultrafioletu przez renifery.
b) Określ znaczenie przystosowawcze utrwalenia się zdolności widzenia ultrafioletu przez renifery.

ODPOWIEDŹ
a) dobór kierunkowy
b) zdolność ta pomaga reniferom zdobywać pokarm oraz wykrywać zagrożenia

Informacja do zadań 31.−32.
Na małej bezludnej wyspie Hirta, na której brak dużych drapieżników, ekolodzy od wielu lat prowadzili badania populacji zdziczałych owiec rasy Soay. Zajmowali się m.in. monitorowaniem liczebności całej populacji oraz określaniem, ile spośród wszystkich młodych owiec wydaje na świat potomstwo. Wyniki badań przedstawiono w tabeli.

Zadanie 31.
Na podstawie danych z tabeli narysuj wykres liniowy przedstawiający odsetek młodych owiec wydających na świat potomstwo w zależności od liczebności populacji owiec na wyspie Hirta.

ODPOWIEDŹ

Zadanie 32.
Sformułuj zależność wynikającą z przedstawionych danych oraz wyjaśnij jej przyczynę. W odpowiedzi uwzględnij jeden czynnik wewnątrzpopulacyjny.

ODPOWIEDŹ
Wraz ze wzrostem liczebności populacji spada odstetek młodych wydających na świat potomstwo, a mechanizmem odpowiedzialnym za to jest samoregulacja.

Zadanie 33.
Na dużych głębokościach oceanicznych, które uważano za całkowicie pozbawione życia z powodu ekstremalnych warunków, w tym braku światła, odkryto kominy hydrotermalne występujące wokół źródeł gorącej wody, bogatej w siarczki. Okazało się, że w tych miejscach powstają bogate ekosystemy. Teren wokół nowo powstającego komina zasiedlają bakterie chemosyntetyzujące, które uzyskują niezbędną im energię przez utlenianie H2S. Następnie pojawiają się odżywiające się bakteriami małże, ślimaki i kraby. Niektóre z nich żyją w symbiozie z bakteriami chemosyntetyzującymi, podobnie jak osiadłe wieloszczety – rurkoczułkowce. Te ostatnie tworzą gęste „zarośla” długich rurek. Kraby i ryby ogryzają wystające z rurek gałązki skrzelowe, które odrastają dzięki regeneracji. Wyższe piętro drapieżników tworzą ośmiornice, ukwiały i wiele gatunków ryb. Szczątki organizmów są zjadane przez kraby i niektóre mięczaki.
Na podstawie: D. Walicka, A. Gójska, Kominy hydrotermalne – środowisko występowania organizmów żywych, „Ochrona Środowiska i Zasobów Naturalnych”, nr 41, 2009.

a) Przedstaw rolę opisanych bakterii w biocenozie występującej w pobliżu kominów hydrotermalnych.
b) Określ, jaki rodzaj sukcesji ekologicznej (pierwotna czy wtórna) został opisany w tekście. Odpowiedź uzasadnij.
c) Podaj jeden poziom troficzny, na którym występują opisane kraby. Odpowiedź uzasadnij.

ODPOWIEDŹ
a)bakterie te pełnią rolę producentów w łańcuchu pokarmowym (przekształcając związki nieorganiczne w organiczne)
b)sukcesja pierwotna - ponieważ dotyczy zasiedlenia terenu dziewiczego, niezasiedlonego wcześniej przez innego gatunki
c) destruenci

Zadanie 34.
W restytucji ekologicznej (procesie odtwarzania zniszczonych siedlisk i ekosystemów) wykorzystuje się dwie strategie: bioremediację i wspomaganie biologiczne. Bioremediacja polega na użyciu różnych organizmów do usuwania zanieczyszczeń środowiska, natomiast we wspomaganiu biologicznym organizmy wykorzystuje się w celu wprowadzenia niezbędnych substancji do zdegradowanych środowisk. Jednym z przykładów restytucji jest stosowanie roślin bobowatych (motylkowatych) jako nawozu zielonego na glebach zubożonych przez przemysł wydobywczy.
Na podstawie: Biologia, red. N.A. Campbell, Poznań 2012.

a) Wyjaśnij, uwzględniając charakterystyczną właściwość stosowanych roślin, czy opisany przykład użycia roślin bobowatych należy zaliczyć do bioremediacji, czy – do wspomagania biologicznego.

b) Oceń, czy działania przedstawione w tabeli są przykładami restytucji ekologicznej. Zaznacz T (tak), jeśli działanie jest przykładem restytucji ekologicznej, albo N (nie) – jeśli nim nie jest.
1. Wykorzystanie zdolności drobnoustrojów do degradacji zanieczyszczeń ropopochodnych. T/N
2. Stosowanie organizmów wskaźnikowych do określenia stopnia skażenia środowiska. T/N
3. Uprawa roślin mających zdolność do kumulacji w swoich tkankach metali ciężkich. T/N

ODPOWIEDŹ
a) wspomaganie biologiczne - bobowate wzbogacają glebę w azot
b) 1 T; 2 N; 3 T.

***

Sprawdźcie również inne egzaminy:

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Dołącz do nas na Twitterze!

Codziennie informujemy o ciekawostkach i aktualnych wydarzeniach.

Obserwuj nas na Twiterze!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Komentarze 167

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

W
Wolny umysł
Moim zdaniem samo białko nie można nazwać pompą sądowo-potasową . Białko może pełnić funkcję , rolę pompy być elementem mechanizmu pompy. Jak ktoś pyta jak się nazywam to odpowiadam mu że Jan Kowalski , a nie profesor z biologii.
M
MAC
dokladnie ! nie bez powodu nazwane zostało to obróbką POtranskrypcyjną żeby twierdzić że obróbka wlicza się w cały proces transkcypcji i aby uznać jedynie eksony ..
M
MAC
"...występują struktury wewnątrzkomórkowe otoczone podwójną błoną." podwójna błona czyli dwie błony z czego każda jest dwuwarstwowa :D - sprawa jasna Fałsz ( choć dałem prawdę..) :D
D
Dupa
Tzn do wewnątrz*
D
Dupa
Ale w czasie depolaryzacyjnej wyrzuca jony sodu na zewnątrz ;0 a tak przynajmniej mysalam
a
as
funkcją pompy jest po depolaryzacji przywrócenie potencjału spoczynkowego - czyli sody na zewnątrz...
:
,,powierzchnia I jest powierzchnia zewnętrzna? Byłam przekonana ze pod wpływem depolaryzacyji jony sodu które sa na zewnątrz sa transportowane do wewnątrz za pomocą pompy."
Podbijam pytanie, czy mógłby mi ktoś to wytłumaczyć ?:(
.
Jasnowidzem*
.
Zobaczysz jak będzie klucz nikt tu jasnowidzenia nie jest. ...
p
pomoc
Prosze o pomoc czy jesli moja odp w zadaniu 15 a brzmiala tak :
Zestaw 1, poniewaz w tej probie struktura enzymow nie zmienia sie i wykazuja one aktywnosc, natomiast w zestawie 2 dochodzi do denaturacji enzymow i ich inaktywacji . Czy taka odp mi zalicza prosze o pomoc
4.a
mi też bardzo proszę również o wyjaśnienie ;)
.
mógłby ktos jakos wyjasnic ? nie daje mi to spac :P
z
zad. 4a
Chciałabym aby tak nie było lecz wszystko na to wskazuje że źle
Z
Zadanie 4a
Ale rozumiem ze to na bank jest zle ? : /
K
K
Mam nadzieje ze jednak odpowiedz 990 jest poprawna bo wydaje sie to bardziej logiczne. A w zadaniu z trzustka co bedzie proba badawcza? Bo tu tez sa rożne zdania...
Więcej informacji na stronie głównej Głos Wielkopolski
Dodaj ogłoszenie